16/06/2026
📸👶 දරුවන්ගේ ෆොටෝ Online දාන එකේ සැඟවුණු අවදානම් – Digital Footprint එක ගැන හිතලා බලමු
අද කාලේ අපේ දරුවන්ගේ ෆොටෝ, වීඩියෝ social media වල share කරන එක සාමාන්ය දෙයක් වෙලා. බබාගේ පළවෙනි හිනා, පළවෙනි පියවර, උපන්දිනය, පාසල් ජයග්රහණ වගේ ලස්සන මතකයන් අපි ඉක්මනින්ම Facebook, Instagram වගේ තැන්වල share කරනවා.
දෙමාපියන් විදියට ඒකේ වරදක් නැහැ. අපිට ඒ මතකයන් සමරන්නත්, නෑදෑයන් එක්ක බෙදාගන්නත් ඕනේ.
හැබැයි අපි නිතරම නොහිතන ප්රශ්නයක් තියෙනවා.
💭 අපේ දරුවන්ට තමන්ගේම online අනන්යතාවයක් හදාගන්න වයසක් එන්නත් කලින්, අපි ඔවුන් වෙනුවෙන් මොන වගේ digital අනාගතයක් හදලා දෙනවද?
🌍 Digital Footprint කියන්නේ මොකක්ද?
Digital Footprint කියන්නේ කෙනෙක් ගැන අන්තර්ජාලයේ තියෙන සියලුම තොරතුරු එකතුව.
ෆොටෝ, වීඩියෝ, comments, tags, location updates, social media posts – මේ හැම දෙයක්ම ඒ footprint එකට එකතු වෙනවා.
ගැටලුව තියෙන්නේ දරුවන්ට තමන්ගේ digital footprint එක තෝරගන්න අවස්ථාවක් නැති එකයි.
දෙමාපියන්, නෑදෑයන්, යාළුවන් තමයි ඔවුන් වෙනුවෙන් ඒක හදන්නේ.
අද වයස අවුරුදු 13කටත් කලින් සමහර දරුවන්ගේ ෆොටෝ සහ තොරතුරු සිය ගණන්, දහස් ගණන් online තියෙනවා.
අද හිතනකොට "ෆොටෝ එකක් විතරයිනේ" කියලා පෙනුනත්, කාලයක් ගියම ඒක දරුවාගේ ජීවිතයේ විස්තරාත්මක online වාර්තාවක් වෙන්න පුළුවන්.
👶 දරුවාට ඇත්තටම Consent දෙන්න බෑ
මේකේ ලොකුම ප්රශ්නයක් තමයි consent එක.
බබෙක්ට හෝ පොඩි දරුවෙකුට තමන්ගේ ෆොටෝ එකක් සිය ගණනකට හෝ දහස් ගණනකට පෙන්වන එකේ තේරුම තේරුම් ගන්න බෑ.
අද අපිට හරිම cute කියලා පේන ෆොටෝ එකක්, හෙට දවසේ එයාට අපහසුතාවයක් හෝ ලැජ්ජාවක් ඇති කරන දෙයක් වෙන්න පුළුවන්.
ඒ නිසා share කරන්න කලින් අපි අපෙන්ම අහන්න ඕනේ:
💭 "මගේ දරුවාට තෝරගන්න පුළුවන් වයසක් තිබුණා නම්, මේක share කරන්න කැමති වෙයිද?"
🔐 Internet එකට ගිය දේවල් හැමදාම නැති වෙයි කියලා හිතන්න එපා
අපි හිතනවා post එක delete කළාම ඉවරයි කියලා.
නමුත් internet එක එහෙම වැඩ කරන්නේ නැහැ.
ෆොටෝ එකක්:
📥 Download කරන්න පුළුවන්
📤 වෙන තැන්වල share කරන්න පුළුවන්
📸 Screenshot ගන්න පුළුවන්
💾 Save කරගන්න පුළුවන්
🤖 AI systems වලට එකතු වෙන්න පුළුවන්
🔄 නැවත post කරන්න පුළුවන්
ඔබ delete කළත්, copy එකක් වෙනත් තැනක තවමත් තියෙන්න පුළුවන්.
ඒ නිසා digital safety expertsලා නිතරම කියනවා:
🛡️ Internet එකට මතකය අමතක වෙන්නේ නෑ.
⚠️ Sharenting කියන්නේ මොකක්ද?
Sharenting කියන්නේ දෙමාපියන් තමන්ගේ දරුවන් ගැන අධික ලෙස online share කරන එක.
ඒක ආදරයෙන් සහ ආඩම්බරයෙන් කරන දෙයක් වුණත්, සමහර අවදානම් තියෙනවා.
🆔 Identity Theft
සමහර වෙලාවට දෙමාපියන් නොදැනුවත්වම share කරනවා:
• සම්පූර්ණ නම
• උපන්දිනය
• පාසලේ නම
• ලිපිනය හෝ location
• පවුලේ තොරතුරු
මේවා එකතු වුණාම වංචාකරුවන්ට වටිනා තොරතුරු වෙනවා.
🎭 Digital Kidnapping
ලෝකයේ සමහර අය දරුවන්ගේ ෆොටෝ download කරගෙන තමන්ගේ දරුවා වගේ නැවත post කරන අවස්ථා වාර්තා වෙලා තියෙනවා.
මේක Digital Kidnapping කියලා හඳුන්වනවා.
බොහෝ වෙලාවට මුල් දෙමාපියන්ට ඒ ගැන දැනගන්නවත් ලැබෙන්නේ නැහැ.
📍 Location සහ Physical Safety
ෆොටෝ එකකින් අපි හිතනවට වඩා තොරතුරු හෙළි වෙනවා.
පාසල් uniform, පාසල් logo, නිවසේ අංක, පාරේ නාමපුවරු, tuition class, sports club වගේ දේවල් දරුවාගේ දෛනික ගමන් මාර්ග පවා හෙළි කරන්න පුළුවන්.
🤖 AI සහ Photo Manipulation
AI තාක්ෂණය දියුණු වීමත් එක්ක ෆොටෝ වෙනස් කිරීම අද හරිම ලේසියි.
Online දාපු ෆොටෝ:
• අවසරයක් නැතුව edit කරන්න
• බොරු content හදන්න
• AI projects වලට භාවිතා කරන්න
• පවුල කවදාවත් බලාපොරොත්තු නොවූ ආකාරයට භාවිතා කරන්න
පුළුවන්.
🧠 දරුවන්ගේ මානසික බලපෑම
ලොකු වෙද්දී දරුවන්ට තමන්ගේ privacy එක ගැන අදහසක් ඇති වෙනවා.
සමහර අය ඒ මතකයන්ට කැමති වෙයි.
සමහර අය නම් "මගෙන් අහන්නේ නැතුව ඇයි මේවා share කළේ?" කියලා අහන්න පුළුවන්.
අද දෙමාපියන්ට ලස්සන මතකයක් වුණ දේ, හෙට දවසේ teenager කෙනෙක්ට අපහසුතාවයක් වෙන්න පුළුවන්.
🤍 මම ආඩම්බර වෙන මගේ තීරණයක්
මම අවුරුදු පහකට වැඩි කාලයක් මේ page එක පවත්වාගෙන යන කෙනෙක් විදියට, මේ සම්බන්ධයෙන් මම හැමදාම එකම ප්රතිපත්තියක් අනුගමනය කරලා තියෙනවා.
📵 දරුවන්ගේ ෆොටෝ upload කරලා likes හෝ votes එකතු කරන competitions වලට මම කවදාවත් සහභාගී වෙලා නැහැ.
📵 ඒවා promote කරලත් නැහැ.
📵 මගේ page එකෙන් එවැනි තරඟ සංවිධානය කරලත් නැහැ.
ඉදිරියටත් ඒක කරන්න බලාපොරොත්තුවක් නැහැ.
හේතුව සරලයි.
දරුවෙකුගේ ෆොටෝ එකක් online ගියාම, ඒක download කරන්න, screenshot ගන්න, save කරගන්න ඕනෑම කෙනෙකුට පුළුවන්.
අනාගතයේ ඒ ෆොටෝ කොහෙ යයිද කියලා අපිට සම්පූර්ණයෙන්ම පාලනය කරන්න බෑ.
දෙමාපියන් මට ඔවුන්ගේ දරුවන් Nutri Kid products භාවිතා කරන ෆොටෝ එවද්දී පවා, මම හැම විටම දරුවාගේ පෞද්ගලිකත්වය ආරක්ෂා කරන්න උත්සාහ කරනවා.
🛡️ මම ඒ ෆොටෝ publish කරනවා නම්, දරුවාගේ මුහුණ cover කරලා හෝ blur කරලා තමයි post කරන්නේ.
ඒ මම ඒ ෆොටෝ අගය නොකරන නිසා නෙවෙයි.
ඇත්තටම මට ඒ විශ්වාසය ගැන ලොකු කෘතඥතාවයක් තියෙනවා.
නමුත් හැකි තරම් දරුවෙකුගේ privacy එක ආරක්ෂා විය යුතුයි කියන විශ්වාසය මට තියෙනවා.
මගේ page එක grow වෙන්න, followersලා වැඩි වෙන්න, reach එක වැඩි වෙන්න කියලා දරුවන්ගේ ෆොටෝ භාවිතා කරන්න හිතපු හැම වෙලාවකම, මම මගෙන්ම එක ප්රශ්නයක් අහලා තියෙනවා.
💭 "මේක ඇත්තටම දරුවාගේ යහපතටද?"
💙 Likes, followers, reach හෝ engagement වෙනුවෙන් දරුවන්ගේ privacy එක කැප කරන්න හොඳ නැහැ.
Business එකක් වර්ධනය වෙන්න පුළුවන්.
Page එකක් ලොකු වෙන්න පුළුවන්.
නමුත් දරුවෙකුගේ ආරක්ෂාව, ගෞරවය සහ අනාගතය ඊට වඩා වටිනවා.
❤️ මතකයන් බෙදාගන්න, හැබැයි හිතලා බලලා
දරුවන්ගේ privacy ආරක්ෂා කරනවා කියන්නේ ඔවුන් ගැන කිසිම දෙයක් share කරන්න එපා කියන එක නෙවෙයි.
හිතලා share කරන්න කියන එකයි.
✅ Private family albums භාවිතා කරන්න
✅ Audience settings සීමා කරන්න
✅ සම්පූර්ණ නම සහ හඳුනාගත හැකි තොරතුරු වළක්වන්න
✅ පාසල් තොරතුරු share නොකරන්න
✅ Real-time locations දාන්න එපා
✅ ලොකු දරුවන්ගෙන් අවසර ගන්න
✅ ලැජ්ජාවට පත් විය හැකි හෝ අතිශයින් පෞද්ගලික දේවල් share කරන්න කලින් දෙවරක් හිතන්න
💭 "අවුරුදු 10කින් පස්සේත් මේ ෆොටෝ එක online තිබුණොත්, මගේ දරුවාට ඒ ගැන සතුටු වෙයිද?"
🌱 අවශ්ය වෙන්නේ Balance එකක්
මේක බිය ගැන්වීමක් නෙවෙයි.
ෆොටෝ share කරන දෙමාපියන් විවේචනය කිරීමක්වත් නෙවෙයි.
බොහෝ දෙමාපියන් share කරන්නේ ආදරයෙන් සහ හොඳ චේතනාවෙන්.
අපිට අවශ්ය වෙන්නේ දැනුවත් කිරීමක් විතරයි.
අපේ දරුවන්ට භෞතික ලෝකයේ ආරක්ෂාව වගේම, digital ලෝකයේ ආරක්ෂාවත් ලැබිය යුතුයි.
අපි දාන හැම post එකක්ම ඔවුන්ගේ අනාගත කතාවේ කොටසක් වෙනවා.
ඊළඟ වතාවේ share කරන්න කලින් අපි මෙහෙම හිතමු:
📸 "මේ මොහොත post කරන්න තරම් ලස්සනද?"
නැත්නම්...
🛡️ "මේ මතකය පවුල ඇතුළේ තියාගන්න එක වඩා ආරක්ෂිතද?"
මොකද අද දරුවන් හදන එක කියන්නේ මතකයන් එකතු කරන එක විතරක් නෙවෙයි.
ඔවුන්ගේ privacy එක, ගෞරවය, අනන්යතාවය සහ අනාගතයත් ආරක්ෂා කරන එකයි.
💙 අපි දරුවන්ට දෙන්න පුළුවන් ලොකුම තෑග්ගක් තමයි සතුටු ළමා කාලයක් පමණක් නොව, තමන්ගේ ළමා කාලයෙන් කොපමණ ප්රමාණයක් online තියෙන්න ඕනේද කියලා තීරණය කරන්න ඔවුන්ටම නිදහස ලබා දීම.
©️ Nutri Kid ❤✍️
තවත් මේ වගේ වැදගත් ලිපි කියවන්න අපේ page එක follow කරලා තියාගන්න. තවත් කෙනෙක්ට බලන්න share කරන්නත් අමතක කරන්න එපා.. 🌷🙏
