11/08/2026
Манба Дацан хийдийн зурхайч, Анагаах ухааны магистр Д.Сайнсайханаас Даахь үргээх ёсны талаар тодруулсанаа хүргэж байна
👉 Даахь үргээх нь амьдралын чухал зан үйлүүдийн нэг байх нь ээ. Тэгвэл эхэлж гар хүрэх хүн хэн байх ёстой вэ?
👉 Хүүхдийн сэвлэг үргээхэд ивээл жилтэй хүн эхэлж үсэнд нь модон хутга, хайчаар гар хүрдэг. Гэхдээ ивээл жилтэй болгон сайн гэсэн үг биш. Монголчууд эрт дээр үеэс урт настай, аж амьдрал тэгш, ааш зан сайтай, аливаа үйл нь өрнөн дэлгэрч байдаг хүнийг сонгон урьж, хүндэтгэн залдаг уламжлалтай. Эхэлж гар хүрсэн хүнээс шалтгаалан тухайн хүүхдийн ирээдүйн амьдрал, зан чанарт нөлөөлнө гэж бэлгэшээдэг юм.
👉 Хийдийн фэйсбүүк хуудсанд ирсэн нэг асуулт байна. Сэвлэгийн найранд ирээгүй зочдод зориулж хөхөл үлдээх нь зөв үү?
👉 Хүүхдийн үсийг авсны дараа тухайн өдрийн нар жаргахаас өмнө бүрэн хусах ёстой гэдэг. Гэвч янз бүрийн нөхцөл байдлаас шалтгаалан үс үлдээсэн байх нь бий. Уламжлалаараа бол хөхлийг заавал гар хүрэх ёстой өвөг эцэг, өндөр настан, эцэг эхийг хүндэтгэн үлдээдэг байсан. Түүнээс биш хамаарал багатай хүмүүст зориулан үс үлдээх шаардлагагүй.
Бурхны шашинд лам болох хүүхдэд хөхөл үлдээж хусдаг уламжлал бий. Тэр хөхлийг сахилын багш нь сахил санваар хүртээхээсээ өмнө авдаг бөгөөд энэ нь ихэд хүндэтгэлтэй зан үйлд тооцогддог.
👉 Хүүхдийн сэвлэгийг хадгалдаг уу?
👉 Тийм ээ. Анх төрөхөд нь угаасан шагайтай шаант чөмөгний ясыг хадгалдагтай адил сэвлэгийг хадагт боож хадгалдаг уламжлалтай. Харамсалтай нь орчин цагт олон сайхан уламжлал бүдгэрч, мартагдах хандлагатай болжээ.
Одоо хүүхдээ анх угаах зан үйл ч тэр бүр хийдэггүй болсон байна. Энэ нь шинэ төрсөн хүүхдийн буян хишгийг хурааж буй бэлгэдэлтэй зан үйл юм. Шаант чөмөг чанаад шөлөөр нь хүүхдээ угааж, махыг нь эхэд нь өгч, аав нь шагайтай ясыг нь хадгалдаг уламжлалтай. Хүүхэд төрөх бүрд нэг чөмөг хадгалдаг нь “Хүн нэмэгдвэл хүнс нэмэгдэнэ” гэсэн бэлгэдэлтэй. Өөрөөр хэлбэл, нэг хүүхэд айлд ирэхэд эд баялаг, буян хишиг нь нэмэгдэж байна хэмээн үздэг хэрэг.
Мөн шинэ төрсөн хүүхдийнхээ дэмбэрлийн буюу насан туршийн төөргийн зурхайг заавал зуруулдаг уламжлалтай. Түүнд нь тохирсон, сайн сайхан амьдрал, зөв зан чанарыг бэлгэдсэн нэр хайрладаг. Зөв нэр өгснөөр тухайн хүүхдийн амьдрал зөв сайхан өрнөнө гэж үздэг юм.
Үүнийг мэдэхгүйгээс шалтгаалан 1960, 1970, 1980, 1990-ээд оны хүмүүсийн ажил амьдрал, хань ижлийн асуудалд алдаа оноо их байсан мэт харагддаг. Мэдээж бүгдийг нь хамруулж болохгүй. Харин өнөө цагийн залуу аав, ээжүүд хүүхдийнхээ нэр сонгохоос эхлээд зан чанар, сэтгэл санаа, ажил мэргэжлийн чиг хандлагад нь илүү анхаардаг болсон нь сайшаалтай санагддаг.
👉 Уламжлал бүдгэрээд сэвлэгээ үргээлгээгүй бол яах вэ?
👉 Хүн эхээс мэндлээд төөрөг дэмбэрлээ зуруулж, дуудах нэрээ олдог. Үүнтэй адил эрэгтэй хүүхдийн сэвлэгийг 3, 5 насанд буюу сондгой насанд, эмэгтэй хүүхдийнхийг 2, 4 насанд буюу тэгш насанд үргээдэг уламжлалтай.
Сэвлэг үргээх ёсыг орхигдуулснаар тухайн хүний хувь заяа, тавилан төөрөг, амьдралд тодорхой хэмжээгээр нөлөөлнө гэж үздэг. Жишээлбэл, хүүхэд багадаа өвчин ороогоод байвал сэвлэгийг нь хугацаанаас нь өмнө үргээдэг уламжлал бий. Тиймээс сэвлэг үргээх зан үйл нь өөрийн гэсэн ач холбогдолтой.
Харамсалтай нь социализмын 70 жилийн хугацаанд миний ярьсан олон уламжлал тасарч, алдагдсан нь хүмүүсийн амьдралд тодорхой хэмжээгээр нөлөөлсөн гэж боддог. Гэхдээ өнгөрсөн зүйл гэж орхиод явах хэрэггүй. Хүн 20, 30, 40, 50 нас хүрсэн байсан ч төөрөг дэмбэрлээ зуруулж, өөрийнхөө алдаа дутагдал, давуу тал, сайн чанарыг танин мэдэж авах нь өөрөө том амжилт юм.
Ярилцсан: П.Ундраа
