23/06/2025
TURA TA KAI BANGO : Yakin Isra’ila da Iran ya shiga rana ta tara, kuma cibiyar rikicin ta mayar da hankali ne yanzu kan batun kera makaman nukiliya.
A halin yanzu, kasashe tara kacal a duniya ne ke mallakar makaman nukiliya, kuma Isra’ila na daga cikin su, yayin da Iran har yanzu ba ta kai ga hakan ba.
A gefe guda kuma, Rasha da Amurka ne ke da fiye da kashi 90% na jimillar makaman nukiliya a duniya – wani abin da ke zama barazana ga wanzuwar bil’adama baki ɗaya.
Isra’ila ta ci gaba da kai hare-hare kan Iran bisa zargin cewa makwabciyarta na yankin na kokarin kera makamin nukiliya – zargi da gwamnatin Iran ba ta musanta ba kuma ba ta tabbatar da shi ba.
Yanzu haka, neman mallakar ikon nukiliya ya zama tamkar wani sabon tsari da kasashe ke kokarin cimmawa, kasancewar duk wata kasa da ke da wannan makami, ana kallonta a matsayin wadda ba za a iya tsorata ta da karfin wata kasa ba. Sai dai hakan yana kara sa duniya cikin rashin tabbas, kuma yiwuwar makaman nukiliya za a iya amfani da su wata rana na kara karfi.
A cewar Al Jazeera, Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI) ya bayyana hakan a cikin rahoton shekarar sa da aka wallafa a ranar Litinin, 16 ga Yuni. Wannan rahoto ya kunshi binciken da SIPRI ta gudanar a kan rikice-rikice, kudaden kashewa a harkar soja da kuma sauyin makamai daga kasa zuwa kasa.
SIPRI ta jaddada cewa yanzu ana fuskantar sabon gasar kera makaman nukiliya tsakanin kasashen da ke da su. A cewar International Campaign to Abolish Nuclear Weapons (ICAN), wadannan kasashe na da kimanin makaman nukiliya guda 12,331.
ICAN ta ce fiye da 9,600 daga cikin wadannan makaman suna cikin rumbunan soji masu aiki – kamar yadda rahoton Federation of Atomic Scientists na shekarar 2025 ya bayyana a cikin "Status of the World’s Nuclear Forces." Ko da yake an samu raguwa daga makaman da s**a kai 70,000 a lokacin yakin cacar baka, akwai yiwuwar makaman su sake karuwa cikin shekaru goma masu zuwa, ganin yadda ƙasashen ke ƙara karfi a yau.
A yanzu haka, Rasha ce ke da mafi yawan makaman nukiliya a duniya da fiye da guda 5,500. Sai Amurka wadda ke da fiye da makamai 5,044, kuma an ajiye su a ƙasashe irin su Turkiyya, Italiya, Belgium, Jamus da Netherlands.
Rasha da Amurka ne ke da kashi 90% na dukkan makaman nukiliya a duniya.