01/05/2026
Marie-Thérèse Colimon-Hall : yon fanm ki make listwa edikasyon ak literati an Ayiti
Marie-Thérèse Colimon-Hall se youn nan gwo figi nan listwa entelektyèl Ayiti. Li fèt an 1912 nan Pòtoprens e li mouri an 1997. Depi byen bonè, li te montre yon enterè espesyal pou etid, kilti ak devlopman sosyete li.
📜 Kontèks istorik
Nan listwa edikasyon ann Ayiti, pa gen yon non ki klèman rekonèt kòm premye fi ki te reyisi bakaloreya. Sa se paske, nan epòk lontan, edikasyon te sitou rezève pou gason, epi anpil enfòmasyon sou fanm ki te nan sistèm lekòl la pa t byen dokimante oswa konsève. Malgre sa, depi fen 19yèm syèk ak kòmansman 20yèm syèk, plizyè fanm te kòmanse antre nan espas akademik la epi kraze baryè sosyal yo. Pami yo, gen figi enpòtan tankou Yvonne Hakim-Rimpel ak Madeleine Sylvain-Bouchereau, ki te jwe yon gwo wòl nan batay pou dwa fanm ak aksè a edikasyon. Reyisit ak angajman fanm sa yo te louvri chemen pou lòt jenerasyon vin gen plis opòtinite nan etid ak lavi pwofesyonèl.
Pakou ak karyè
Nan epòk li, tifi ak ti gason pa t genyen menm chans pou yo te aprann lekòl oubyen fè gwo etid, men sa pa t anpeche Marie-Thérèse Colimon-Hall te goumen pou rèv li. Li te rive kraze kèk baryè e fè yon fòmasyon nan lèt ak edikasyon, sa ki te pèmèt li vin yon pwofesè. Li te bay sèvis li ak edikasyon ayisyèn nan epi te kontribye nan edike plizyè jenerasyon jèn ayisyen. Li te travay tou kòm jounalis, sa ki te ede l pran plas li kòm entelektyèl nan epòk la.
Travay literè
Anplis de pwofesè ak jounalis, Marie-Thérèse te fè non li nan literati ayisyèn nan, kote li te pwodui plizyè tèks ki pale de reyalite sosyal Ayiti, sitiyasyon fanm, ak pwoblèm enjistis sosyal. Youn nan travay li ki te pote anpil nan literati ayisyèn nan se “Fils de misère”, yon liv ki pale de reyalite lavi difisil moun ap mennen. Nan ekriti li yo, li pa t sèlman amize, men li te pote anpil refleksyon, touche ak reveye konsyans.
Angajman sosyal
Pwofesè, jounalis, ekriven, Marie-Thérèse Colimon-Hall te angaje nan batay pou amelyore kondisyon fanm yo. Li te ankouraje edikasyon pou tout moun, espesyalman pou jèn fi, paske li te kwè edikasyon se kle pou chanjman nan sosyete a.
Konklizyon
Li enpòtan pou fè yon ti presizyon: malgre anpil moun konn panse sa, Marie-Thérèse Colimon-Hall pa t premye fi ki te reyisi bakaloreya ann Ayiti. Sepandan, sa pa retire valè kontribisyon li nan devlopman edikasyon ak literati nan peyi a.
✍️ : Istwa'm