29/11/2014
فرابنفش بخش دوم:
هوای اطراف ما در مقابل طول موجهای 200 nm و پایین تر از آن به صورت شیشهای مات عمل کرده وآنها را از خود عبور نمیدهد. این امر به لطف قابلیت بسیار بالای جذب تابش فرابنفش موج کوتاه توسط اکسیژن موجود در جو امکان پذیر شدهاست، در حالی که مثلاً عنصری مانند نیتروژن کاملاً برعکس، در برابر UV مانند شیشهای شفاف عمل میکند. در مجموع میتوان گفت که هوا یا جو نسبت به عبور تابش امواج خیلی کوتاه و مضر فرابنفش، بسیار سختگیرانه عمل مینماید. همین واکنش است که کره خاکی را برای انسانها و بسیاری از جانداران قابل سکونت ساختهاست. و باز به همین دلیل، در صنایعی که نیاز به استفاده از تابش فرابنفش موج کوتاه (کمتر از 200 nm) باشد (مانند صنایع ساخت نیمه رساناها)، امکان آن تنها در محیطهای تخلیه شده از اکسیژن موجود است.
مشخصه این دامنه از پرتو فرابنفش( با طول موج بسیار کوتاه)، دو تأثیر متفاوت آنها بر مادهاست: طول موجهای بلندتر از 30 nm اساساً با ویژگیها و توان ترکیبی مواد در سطح الکترونی–شیمیایی سروکار دارند در حالی که طول موجهای کوتاه تر از 30 nm پرتو فرابنفش تنها با اوربیتالهای الکترونی وهسته اتمها تعامل دارند.
همانگونه که قبلاً نیز اشاره شد، باند XUV به شدت توسط بسیاری از عناصر شناخته شده متعارف قابل جذب بوده، بنابراین فاقد اثر پایدارند، اما امروزه این امکان بوجود آمده که حتا بتوان تصاویر چند لایهای که قادر به بازتاب حدود 50% از تابشهای XUV باشند را در شرایط آسان و عادی بدست آورد.
از تکنولوژی اخیر در ساختن تلسکوپ هایی جهت تصویرپردازی خورشیدی که قبلاً امکان ثبت آنها با هیچ تلسکوپ دیگری وجود نداشت، استفاده میشود. اکنون دو پدیده تلسکوبیک SOHO/EIT و همچنین TRACE توانستهاند به برکت بکارگیری از تکنولوژی Extreme UV، تصاویر خیره کنندهای از خورشید و سایر سیارات و ستارگان و کهکشانهای دور و نزدیک در دسترس آدمی قرار بدهند.
تأثیرات مثبت پرتو فرابنفش
از جمله اثرات مثبت قرار گرفتن در معرض تابش باند UVB، تحریک پوست جهت تولید ویتامین D است. تخمین زده میشود که علت مرگ ناخواسته سالانه دهها هزار شهروند آمریکایی، تنها به دلیل سرطانهای ناشی از کمبود واختلال درجذب ویتامین D بودهاست. دیگر تأثیر اختلال در جذب ویتامین D، پوکی استخوان و سایر عوارض متأثر از اختلال مغز استخوان که منجر به درد، عدم تحمل وزن شخص توسط خود، و نهایتاً ایجاد ترک و شکستگیهای نا خواسته به ویژه در خانمها خواهد بود. البته امروزه در برخی کشورها تاکید بسیاری بر غنی سازی مواد خوراکی با افزودن رژیمهای ویتامین D و کلسیم میگردد که در مقایسه با اثرات محتمل سوء UVB بر پوست بدن انسان )سرطان)، بسیار پسندیده تر میباشند.
کاربرد اشعه فرابنفش در گندزدایی
طول موجهای کوتاه اشعه ماورای بنفش میتواند باکتریها و سایر ارگانیسمهای کوچک را منهدم کند. به همین دلیل برای ضد عفونی کردن سطوح مانند اتاقهای بیمارستانها مورد استفاده قرار میگیرند. از پرتو فرابنفش برای ضد عفونی نمودن آب، موادخوراکی، تجهیزات پزشکی و لوازم صنعتی و غیره میتوان استفاده نمود.
دلایل پذیرش اشعه ماوراء بنفش:
نیاز به حمل و نقل و انبار مواد شیمیایی ندارد ، با تغییرات PH و دما ، کارایی آن چندان تغییر نمی کند ، فرآورده جانبی به وجود نمی آورد ، ایجاد طعم و بوی شیمیایی نمی کند ، زمان تماس لازم برای گندزدایی بسیار کوتاه می باشد و روی گروه هوازی اثر فوق العاده دارد .
معایب ضدعفونی اشعه : عدم وجود باقیمانده ضدعفونی کننده ، عدم وجود اطلاعات فنی درباره چگونگی عمل سیستم های UV در شرایط مختلف ، عدم کاربری برای مواد آلی، عدم کاربری برای سطوح غیر قابل دید مثل زوایا و خلل و فرج، و اثر کمتر روی بعضی از اشیا، مثلاً اشعه توانایی استریل نمودن سطوح آلومینیوم و شیشه را داشته ولی روی چوب و لاستیک و کاغذ بی اثر است.
