04/11/2025
ගැබිනි අම්මා කෙනෙක් විදියට ඔයා කන බොන හැම දෙයක් ගැනම දැන් දෙපාරක් හිතනවා නේද? 🤰 විශේෂයෙන්ම, කුස තුළ වැඩෙන දරුවාගේ මොළේ වර්ධනයට ගොඩක් හොඳයි කියන නිසා මාළු කන්න කියලා පවුලේ අය, යාළුවෝ, වෛද්යවරුන් පවා උපදෙස් දෙනවා ඇති. ඒත් එක්කම, "අහවල් මාළු කන්න එපා, ඒවයේ විෂ තියෙනවා" 🚫 වගේ කතාත් ඔයාට නිතරම ඇහෙනවා ඇති.
මේ නිසා සමහරවිට ඔයාට හිතෙනවා ඇති, "අනේ මන්දා, මම දැන් මාළු කන එක හොඳද? නැද්ද?" කියලා. 😕 ඇත්තටම මේ කතාවේ ඇත්ත නැත්ත මොකක්ද? අපි මේ ගැන සරලව, පැහැදිලිව කතා කරමු.
🤔 මොකක්ද මේ රසදිය (Mercury) කියන්නේ? ඇයි ඒක භයානක?
සරලවම කිව්වොත්, රසදිය කියන්නේ ස්වභාවිකව පරිසරයේ තියෙන, ඒ වගේම කර්මාන්තශාලා සහ බලාගාර වලින් පරිසරයට එකතු වෙන අධික විෂ සහිත බැර ලෝහයක්. මේ රසදිය ගංගා, වැව් සහ මුහුදේ වතුරට එකතු වෙනවා. ඊට පස්සේ වෙන්නේ මේකයි: මුහුදේ ඉන්න පුංචි පැළෑටි මේ රසදිය උරාගන්නවා, ඒ පැළෑටි පුංචි මාළු කනවා, ඒ පුංචි මාළු තව ටිකක් ලොකු මාළු කනවා, අන්තිමට ඒ හැමෝවම මුහුදේ ඉන්න ලොකුම මාළු කනවා. මේ ක්රියාවලිය නිසා, ආහාර දාමයේ ඉහළින්ම ඉන්න ලොකු මාළුන්ගේ ශරීරවල රසදිය අධික සාන්ද්රණයකින් තැන්පත් වෙනවා.
දැන් ප්රශ්නේ තියෙන්නේ මෙතනයි. ගර්භණී මවක් විදියට ඔයා මේ වගේ අධික රසදිය සහිත මාළුවෙක් කෑවොත්, ඒ රසදිය ඔයාගේ රුධිරය හරහා ගිහින්, වැදෑමහ හරහා දරුවාටත් යනවා. වැඩෙන දරුවාගේ මොළය සහ ස්නායු පද්ධතිය කියන්නේ හරිම සංවේදී දෙයක්. මේ රසදිය කියන විෂ, ඒ පද්ධතියට හානි කරන්න පුළුවන්. මේ නිසා දරුවාට අනාගතයේදී ඉගෙනීමේ දුර්වලතා (learning disabilities) සහ වෙනත් ස්නායු ආශ්රිත ගැටලු (neurological problems) ඇතිවීමේ අවදානමක් තියෙනවා. මේක තමයි අපි හැමෝම බය වෙන්න ඕන ප්රධානම කාරණය.
🐟 එතකොට හැම මාළුවෙක්ම භයානකද? කොයි මාළුද හොඳ, කොයි මාළුද නරක?
නැහැ, කොහෙත්ම නැහැ. හැම මාළුවෙක්ම භයානක නැහැ. ඇත්තටම, ගොඩක් මාළු වර්ග ඔයාටයි බබාටයි ගොඩක් ගුණදායකයි. ප්රශ්නේ තියෙන්නේ රසදිය ප්රමාණය අනුව මාළු වර්ග තෝරා බේරාගෙන කෑමයි.
🔴 අධික රසදිය සහිත මාළු (High Mercury Fish)
උදාහරණ: මෝරා (Shark), තලපතා (Swordfish), ලොකු තෝර මාළු (King Mackerel),
ගර්භණී සමයේදී උපදෙස: සම්පූර්ණයෙන්ම වළකින්න. මේ මාළු වර්ග කෑමෙන් දරුවාට අවදානමක් ඇතිවිය හැකියි.
🟡 මධ්යස්ථ රසදිය සහිත මාළු (Moderate Mercury Fish)
උදාහරණ: ටූනා / කෙලවල්ලා (Tuna - විශේෂයෙන්ම ලොකු කෑලි), සමහර ලොකු බල මාළු.
ගර්භණී සමයේදී උපදෙස: ඉතාම සීමා කරන්න. සතියකට කුඩා කැබැල්ලක් (ග්රෑම් 100ක් පමණ) වැනි ඉතා සුළු ප්රමාණයක් පමණක් කෑමට සුදුසුයි. ටින් කෙලවල්ලා (Canned light tuna) නම් සතියකට එක කුඩා ටින් එකකට වඩා එපා.
🟢 අඩු රසදිය සහිත මාළු (Low Mercury Fish)
උදාහරණ: සැමන් (Salmon), සාඩින් (Sardines), හුරුල්ලා, සාලයා, හාල්මැස්සන්, ඉස්සන් (Shrimp/Prawns), පොකිරිස්සන් (Crabs), දැල්ලන් (Squid/Cuttlefish).
ගර්භණී සමයේදී උපදෙස: ආරක්ෂිතයි. සතියකට සාමාන්ය කෑම වේල් දෙකක් (ග්රෑම් 340ක් පමණ) ආහාරයට ගැනීම ඉතා ගුණදායකයි.
🤰 එතකොට මාළු නොකා හිටියොත් මොකද වෙන්නේ?
මේකත් හරිම වැදගත් ප්රශ්නයක්. රසදියට බය වෙලා මාළු කන එක සම්පූර්ණයෙන්ම නැවැත්තුවොත්, ඔයාටයි බබාටයි ලැබෙන්න ඕන හරිම වටිනා පෝෂණ කොටස් ටිකක් මඟහැරෙනවා.
එක පැත්තකින් බබාගේ මොළේට අත්යවශ්ය පෝෂ්ය පදාර්ථ මාළුවල තියෙනවා. අනිත් පැත්තෙන්, සමහර මාළුවල තියෙන රසදිය ඒ මොළේටම හානි කරන්න පුළුවන්. මේක තමයි ගැබිනි මවක් හැටියට ඔයා මුහුණ දෙන අභියෝගය.
මාළු කියන්නේ ප්රෝටීන් බහුල, ඉතාම හොඳ ආහාරයක්. ඒත් ඊටත් වඩා වැදගත් දෙයක් මාළුවල තියෙනවා. ඒ තමයි ඔමේගා-3 මේද අම්ල (Omega-3 fatty acids). මේවා දරුවාගේ මොළයේ සහ ඇස් දෙකේ නිරෝගී වර්ධනයට නැතුවම බැරි දෙයක්. සමහර අධ්යයන වලින් පෙන්වලා දීලා තියෙනවා, ගර්භණී කාලයේදී ප්රමාණවත් තරම් මාළු නොකෑ මවුවරුන්ට, දරුවා නොමේරූ දරු උපතක් (premature delivery) විදියට ඉපදීමේ සහ අඩු උපත් බරක් (low birth weight) සහිතව ඉපදීමේ අවදානම වැඩි බව.
ඒ නිසා, විසඳුම මාළු කන එක නවත්වන එක නෙවෙයි. නිවැරදි, ආරක්ෂිත මාළු වර්ග තෝරාගෙන, නියමිත ප්රමාණයට කන එකයි.
✅ එහෙනම් මම කොහොමද මේක හරියටම කරන්නේ?
භයානක මාළු අමතක කරන්න: මෝරා, තලපතා, ලොකු තෝර මාළු වගේ ලොකු මාළු වර්ග ගර්භණී කාලය ඉවර වෙනකල් සම්පූර්ණයෙන්ම නවත්වන්න.
සීමා සහිතව කන්න: කෙලවල්ලා (ටූනා) කන්න ආසාවක් ආවොත්, සතියකට එක පොඩි කෑල්ලකට වඩා කන්න එපා.
බය නැතුව කන්න: සැමන්, සාඩින්, හුරුල්ලෝ, සාලයෝ වගේ පොඩි මාළු, ඒ වගේම ඉස්සන්, දැල්ලෝ වගේ මුහුදු ආහාර සතියකට වේල් දෙකක් විතර බය නැතුව රස විඳින්න.
සැක නම්, අහන්න: ඔයාට යම් මාළු වර්ගයක් ගැන හරි, කන්න ඕන ප්රමාණයක් ගැන හරි පොඩි හරි සැකයක් ආවොත්, ඔයාගේ දොස්තර මහත්තයාගෙන් අහන්න.
ගර්භණී කාලය කියන්නේ හරිම සුන්දර කාලයක්. ඒ කාලේ පුංචි පුංචි දේවල් ගැන අනවශ්ය විදියට බය වෙලා, ඒ සතුට නැති කරගන්න එපා. දැනුවත් වීම තමයි වැදගත්ම දේ.
📌 මතක තියාගන්න කරුණු (Take-Home Message)
ගර්භණී කාලයේදී මාළු ආහාරයට ගැනීම, දරුවාගේ මොළයේ වර්ධනයට අත්යවශ්ය ඔමේගා-3 ලබා දෙන නිසා ඉතාම ගුණදායකයි.
රසදිය (mercury) මෝරා, තලපතා, ලොකු තෝර මාළු වැනි විශාල මාළු වර්ග ආහාරයට ගැනීමෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම වළකින්න.
කෙලවල්ලා (ටූනා) වැනි මාළු ඉතාම සීමා සහිතව (උදා: සතියකට කුඩා කැබැල්ලක්) ආහාරයට ගන්න.
සාඩින්, සැමන්, හුරුල්ලා, සාලයා වැනි කුඩා මාළු සහ ඉස්සන්, දැල්ලන් වැනි මුහුදු ආහාර සතියකට වේල් දෙකක් පමණ බියෙන් තොරව ආහාරයට ගන්න.
ඔබට කිසියම් හෝ ආහාරයක් සම්බන්ධයෙන් සැකයක් පවතී නම්, එය ආහාරයට ගැනීමට පෙර ඔබේ වෛද්යවරයාගෙන්උපදෙස් ලබාගැනීම ඉතා වැදගත්.
මේ වැදගත් තොරතුරු තවත් අම්මා කෙනෙක් එක්ක බෙදාගන්න. 👉 පෝස්ට් එක Share කරන්න!
ගර්භණී සමයේදී ඔබ වැඩියෙන්ම කෑමට කැමති, ආරක්ෂිත මාළු වර්ගය කුමක්ද?
#ගර්භණී #මාළු #රසදිය #ගැබිනි #බබා #කෙලවල්ලා #සෞඛ්ය #දැනුවත්වෙමු
