14/07/2025
စိတ်ရဲ့အမှောင်ဘက်ခြမ်း (Dark Psychology)
ကျွန်တော်တို့ဟာ လူသားဆန်တဲ့ အပြုအမူတွေ၊ စိတ်ခံစားချက်တွေကို ရင်းနှီးပြီးသား ဖြစ်မှာပါ။
ဒါပေမဲ့ အလင်းနဲ့အမှောင် ဒွန်တွဲနေသလို လူ့စိတ်မှာလည်း ချစ်ခြင်း၊ ကြင်နာခြင်း၊ စာနာထောက်ထားမှုစတဲ့ အပြုသဘောဆောင်တဲ့ အပိုင်းတွေရှိသလို ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်ခြင်း၊ လှည့်စားခြင်း ကိုယ်ကျိုးရှာခြင်း စတဲ့ အနုတ် လက္ခဏာဆောင်တဲ့ အမှောင်ဘက်ခြမ်းလည်း ရှိပါတယ်။
အဲဒါကိုပဲ "Dark Psychology" လို့ ခေါ်ဝေါ်ကြပါတယ်။
Dark Psychology ဆိုတာဟာ လူတွေကို ထိန်းချုပ်ဖို့၊ လွှမ်းမိုးဖို့၊ လှည့်စားဖို့နဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ အကျိုးအမြတ်အတွက် အသုံးချဖို့ ရည်ရွယ်တဲ့ အတွေး အမြင်တွေနဲ့ အပြုအမူတွေကို လေ့လာတဲ့ ဘာသာရပ်တစ်ခုပါ။
ဒီနယ်ပယ်မှာ အထူးခြားဆုံးလို့ ဆိုနိုင်တဲ့ အရာတစ်ခုကတော့ "The Dark Triad" လို့ ခေါ်တဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆိုင်ရာ လက္ခဏာသုံးခုပဲဖြစ်ပါတယ်။
ဒီလက္ခဏာသုံးခုကတော့
Narcissism (ကိုယ့်ကိုယ်ကို ချစ်မြတ်နိုးလွန်းခြင်း)
ဒီလို လူမျိုးတွေဟာ သူတို့ကိုယ်သူတို့ အလွန်အမင်းအထင်ကြီး တတ်ကြပါတယ်။
သူတို့ရဲ့ ပုံပန်းသဏ္ဌာန်၊ ဉာဏ်ရည်ဉာဏ်သွေး၊ ဒါမှမဟုတ် အောင်မြင်မှုတွေကို အခြားသူတွေထက်သာလွန်တယ်လို့ ထင်တတ်ကြပြီး အာရုံစိုက်ခံရဖို့ အမြဲတမ်း လိုလားနေတတ်ပါတယ်။
သူတို့ဟာ ကိုယ်ကျိုးအတွက်ဆိုရင် တခြားသူတွေရဲ့ခံစားချက်ကို လျစ်လျူရှုတတ်ကြပြီး
ကိုယ့်အတွက်ပဲကြည့်တတ်တဲ့ တစ်ကိုယ်ကောင်းဆန်တဲ့ လူမျိးဖြစ်ပါတယ်။
Machiavellianism (မကာဗယ်လီဝါဒ)
ဒီဝါဒကို လက်ကိုင်ထားတဲ့သူတွေကတော့ ပန်းတိုင်ကိုရောက်ဖို့ ဘယ်နည်းလမ်းကိုမဆို သုံးဖို့ဝန်မလေးပါဘူး။
သူတို့ဟာ အလွန်အကောက်ကြံတတ်ပြီး တခြားလူတွေကို လှည့်စားခြင်း၊ လိမ်ညာခြင်းတွေနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့အလိုဆန္ဒကို ဖြည့်ဆည်းဖို့ ကြိုးစားကြပါတယ်။
လူမှုဆက်ဆံရေးတွေကို အာဏာရယူဖို့နဲ့ ထိန်းချုပ်ဖို့အတွက် အသုံးချလေ့ရှိပြီး သစ္စာတရားနဲ့
ကိုယ်ကျင့် တရားကို အလေးမထားတတ်ကြပါဘူး။
၃. Psychopathy (စိတ်ရောဂါ)
ဒီလို လူတွေမှာ စာနာစိတ် လုံးဝမရှိသလောက် နည်းပါတယ်။
သူတို့ဟာ တခြားသူတွေရဲ့ ခံစားချက်ကို နားမလည်နိုင်သလို ဂရုလည်းမစိုက်တတ်ကြပါဘူး။ အန္တရာယ်ရှိတဲ့အပြုအမူတွေကို လုပ်ဆောင်ဖို့ ဝန်မလေးဘဲ ရုတ်တရက် ဒေါသထွက်တာ၊ ဥပဒေကို ချိုးဖောက်တာမျိုးတွေ လုပ်တတ်ပါတယ်။
သူတို့ရဲ့ လုပ်ရပ်အတွက် နောင်တရတဲ့ စိတ်လည်း မရှိကြပါဘူး။
ဒီ "Dark Triad" သုံးခုအပြင် Dark Psychology မှာ လူတွေကို ထိန်းချုပ်ဖို့နဲ့ လွှမ်းမိုးဖို့ သုံးတဲ့ နည်းလမ်းတွေလည်း များစွာရှိပါတယ်။
အဲဒီထဲက အချို့ကို ဖော်ပြရမယ်ဆိုရင်
Gaslighting (ထင်ယောင်ထင်မှားဖြစ်ခြင်း)
တခြားသူတစ်ယောက်ရဲ့ အမှန်တရားအပေါ်မှာ သံသယဝင်အောင် ဖန်တီးပြီး သူ့ရဲ့စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာကို ထိန်းချုပ်တဲ့ နည်းလမ်းပါ။
မှတ်ဉာဏ်တွေ၊ ဖြစ်ရပ်တွေကို လိမ်ညာခြင်း၊ ငြင်းပယ်ခြင်း၊ လျှော့တွက်ခြင်းတွေ ပါဝင်ပါတယ်။
Emotional Blackmail (စိတ်ခံစားမှုနဲ့ ခြိမ်းခြောက်ခြင်း)
တခြားသူရဲ့အားနည်းချက်တွေ၊ ကြောက်ရွံ့မှုတွေကို အသုံးချပြီး ကိုယ့်ရဲ့အလိုကိုလိုက်လျောအောင် ဖိအားပေးတဲ့ နည်းလမ်းပါ။ မလုပ်ပေးရင် ဘာဖြစ်မယ် ဘာလုပ်မယ်ဆိုတဲ့ သဘောမျိုး ခြိမ်းခြောက်တတ်ပါတယ်။
Manipulation (ခြယ်လှယ်ခြင်း)
တခြားသူတစ်ယောက်ရဲ့ စိတ်ကိုနည်းလမ်းအမျိုးမျိုးနဲ့ လှည့်စားပြီး ကိုယ်လိုချင်တာကို ရယူတဲ့ လုပ်ရပ်ပါ။
ချော့မြှူခြင်း၊ လိမ်ညာခြင်း၊ အပြစ်ရှိသလို ခံစားရအောင်လုပ်ခြင်း တွေပါဝင်ပါတယ်။
* Deception (လှည့်စားခြင်း)
အမှန်တရားကို ဖုံးကွယ်ပြီး မှားယွင်းတဲ့ အချက် အလက်တွေ ပေးခြင်းအားဖြင့် တခြားသူကို လမ်းမှားရောက်အောင် သွေးဆောင်တဲ့ နည်းလမ်းပါ။
Exploitation (အမြတ်ထုတ်ခြင်း)
တခြားသူတစ်ယောက်ရဲ့ အားနည်းချက်၊ ယုံကြည်မှု၊ ဒါမှမဟုတ် အကူအညီလိုနေတဲ့ အခြေအနေတွေကို အသုံးချပြီး ကိုယ့်ရဲ့ ကိုယ်ကျိုးအတွက် ရယူတာပါ။
Dark Psychology ရဲ့ နောက်ကွယ်က ရည်ရွယ်ချက်တွေကတော့ အများအားဖြင့် အာဏာရယူဖို့၊ ထိန်းချုပ်ဖို့၊ ကိုယ့်ရဲ့လိုအင်ဆန္ဒတွေကို ဖြည့်ဆည်းဖို့နဲ့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ အသာစီးရဖို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီလိုအပြုအမူတွေဟာ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆက်ဆံရေးတွေမှာ တင်မကဘဲ လုပ်ငန်းခွင်၊နိုင်ငံရေးနဲ့ လူမှုရေးနယ်ပယ်တွေမှာပါ ထင်ရှားစွာ တွေ့မြင်နိုင်ပါတယ်။
ဒါဆို ဒီလို Dark Psychology ရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုကနေ ကျွန်တော်တို့ ဘယ်လို ကာကွယ်နိုင်မလဲ?
ဒီအကြောင်းတွေကို နောက်ပိုစ့်တွေမှာ ဆက်တင်ပေးပါ့မယ်။
