16/09/2018
"ရာသီလာခ်ိန္ႏွင့္စိတ္ဓာတ္က်ျခင္း (သို့မဟုတ္) အလြန္အမင္းထိတ္လန့္ဖြယ္ရာစိတ္အေျခအေနတစ္ခု PMDD Premenstrual Dysphoric Disorder"
လင္းတို့ အမ်ိဳးသမီးငယ္ေလးေတြတိုင္း လစဥ္ႀကံဳေတြ႕ရတဲ႕ အမ်ိဳးသမီးျဖစ္ရျခင္းရဲ႕ဒုကၡတစ္ခုဟာ ရာသီေသြးဆင္းျခင္းေပါ့။ေနာက္ဆက္တဲြအေနနဲ႕ ျဖစ္တတ္တဲဲ့ ေဟာ္မုန္းအတက္အက် အေျပာင္းအလဲေတြေႀကာင့္ ဒီလိုအခ်ိန္ေတြမွာ ကိုယ္ဟာ ကိုယ္မဟုတ္သလိုေတာင္ ေျပာင္းလဲသြားတတ္ပါတယ္။ႀကံဳေတြ႕ရတဲ႕လကၡဏာ အပ်င္းအေပ်ာ့ေတြက တစ္ေယာက္နဲ႕တစ္ေယာက္လိုက္ျပီး မတူညီဘဲ ကဲြျပားတတ္သလို အမ်ိဳးသမီးငယ္ေလးတစ္ေယာက္တည္းေတာင္မွ တစ္လနဲ႕တစ္လမတူေအာင္ ခံစားရတတ္တာမ်ိဳးေတြရွိပါတယ္။ကိုယ္လက္မအီမသာျဖစ္ရုံမ်ိဳးေလးေလာက္ကေန အလုပ္ပ်က္အကိုင္ပ်က္ေလာက္တဲ႔ထိ ဗိုက္ေအာင့္တာမ်ိဳးအျပင္ ကိုယ့္ကိုကိုယ္သတ္ေသခ်င္ေလာက္တဲ႕ထိ စိတ္ဓာတ္က်တာမ်ိဳးလည္းႀကံဳေတြ႔ရႏိုင္တာမို့ အထူးကို သတိျပဳဂရုစိုက္ရပါမယ္။
လင္းသူငယ္ခ်င္းမေလးတစ္ေယာက္ဆို ဒီလိုအခ်ိန္ေတြနားနီးလာရင္ သူ့ေမေမက သူ့ကို မ်က္စိေအာက္က အေပ်ာက္မခံဘဲ ဂရုစိုက္ရတယ္တဲ႕။ဘာလို့လဲ ဆိုေတာ့ သူက ဒီလို အခ်ိန္ေတြဆို အျမဲသူ့ကိုယ္သူ သတ္ေသခ်င္စိတ္ေတြ ေပၚတတ္လို့ဆိုျပီး လင္းကို ရင္ဖြင့္ေျပာျပဖူးတယ္။အမ်ိဳးသမီးငယ္ေလးေတြအခ်င္းခ်င္း ေဝမ်ွနားလည္စာနာေပးႏိုင္တဲ႕ ကိစၥတစ္ခုေပါ့။
ဟုတ္ပါျပီ။လင္းအခုေျပာျပေဆြးေႏြးခ်င္တာက ရာသီလာခ်ိန္အနီးတဝိုက္မွာျဖစ္တတ္တဲ႕ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အေျပာင္းအလဲေတြအေႀကာင္းပါ။
လင္းတို့အေတာ္မ်ားမ်ားသိျပီးသား ႀကားဖူးျပီးသားျဖစ္တဲ႕ PMS Premenstrual Syndrome ဆိုတဲ႔ ေရာဂါလကၡဏာစုအျပင္ ကိုယ့္ကိုကိုယ္သတ္ေသခ်င္တယ္ဆိုတဲ႔ထိ စိတ္ဓာတ္ေတြက်ႏိုင္တဲ႕ Premenstrual Dysphoric Disorder PMDD ဆိုတဲ႕အျပင္းစားလကၡဏာစုလည္း ရွိပါေသးတယ္။အဲ႕ဒီ PMDD မွာရတဲ႔ Depression စိတ္ဓာတ္က်ျခင္းဟာ အေျခအေနဆိုးလြန္းလို့ သူ့ကို စိတ္က်ေရာဂါအေနနဲ႕ပါ သတ္မွတ္ျပီး လိုအပ္ရင္ စိတ္က်ေရာဂါအတြက္ကုတဲ႕ေဆးေတြပါေပးရပါတယ္။ဒီလိုျပင္းထန္တဲ႔ေရာဂါလကၡဏာေတြပါတဲ႕ PMDD ကိုခံစားေနရၿပီဆိုရင္ေတာ့ သားဖြားမီးယပ္ဆရာဝန္ သို့မဟုတ္ စိတ္ေရာဂါအထူးကု ဆရာဝန္နဲ႕ သြားေရာက္တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးရပါမယ္။ကုထံုးေတြက ေဟာ္မုန္းထိန္းညွိျခင္းေဟာ္မုန္းေဆးဆိုင္ရာကုထံုးေတြအျပင္ စိတ္က်ေရာဂါကိုကုတဲ႕ေဆးေတြပါ လိုအပ္ရင္သံုးရႏိုင္ပါတယ္။
လင္း ဒီစာေလးကိုေရးရတာက ဒီလိုအခ်ိန္မ်ိဳးမွာ ဒါမ်ိဳးေတြႀကံဳတတ္တယ္ ဆိုတာသိထားရင္ ကိုယ့္ဘက္က သတိထားျပီး ကိုယ့္ကိုကိုယ္ပိုဂရုစိုက္ႏိုင္ဖို့ပါပဲ။
ကိုယ့္စိတ္ေတြ ဂေယာက္ဂယက္နဲ႔ ကိုယ္ဟာ အရင္လိုမဟုတ္ပါလား လို့ခံစားမိရင္ ကိုယ့္ကိုကိုယ္ ဒါရာသီလာခိ်ိန္နီးလာလို့လားလို့ ျပန္ဆန္းစစ္ႏိုင္ျပီး ပိုဂရုစိုက္ႏိုင္ေအာင္လို့ပါ။
ငါဟဲ့ အာဂအမ်ိဳးသမီး ဆိုျပီး တခ်ိန္လံုး စိတ္သေဘာထားႀကီးျမတ္ခိုင္မာလြန္းသမ်ွ ဒီအခ်ိန္နားနီးလာရင္ စိတ္တိုမယ္။စိတ္ဆတ္မယ္။စိတ္ထိခိုက္လြယ္မယ္။ဆတ္ဆတ္ထိမခံျဖစ္မယ္။မ်က္ရည္လြယ္မယ္။ေလာကႀကီးကိုစိတ္ကုန္မယ္။ဘဝႀကီးကအဓိပၸါယ္မဲ႔မယ္။အသက္ရွင္သန္ခ်င္စိတ္ကင္းမဲ႕မယ္။ဒီလိုဆိုရင္သိလိုက္ပါေတာ့။ကိုယ့္စိတ္ေတြကို ကိုယ္မပိုင္ေတာ့ဘဲ ေဟာ္မုန္းေတြကျခယ္လွယ္ေနျပီဆိုတာ။
ဒီလိုေလး သိလိုက္တယ္ ဆိုရင္ပဲ ကိုယ့္မွာ အေတာ္ကို စိတ္သက္သာရာရပါတယ္။ျပီးရင္ ဒါ ေတြကို ဘယ္လို ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းမလဲဆိုတာ နည္းလမ္းေလးေတြရွာလို့ရၿပီေပါ့။
မီးကို မီးမွန္းသိလို့ ညွပ္နဲ႕ကိုင္တဲ႔အခါ မပူေတာ့သလိုပဲေပါ့။လင္းတို့လည္း ဒီအခ်ိန္ေရာက္လာရင္ ေဖာက္ေဖာက္လာတတ္တဲ႕စိတ္ေတြကို ကိုင္တြယ္ဖို့ နည္းလမ္းေလးေတြ ရွာရေတာ့မွာေပါ့။
(၁)ဒီလိုစိတ္ထိခိုက္လြယ္ စိတ္ဓာတ္က်လြယ္တဲ႔အခ်ိန္မ်ိဳးမွာ ျဖစ္ႏိုင္ရင္ ကိုယ့္ကိုစိတ္ဖိအား အမ်ားႀကီးေပးႏိုင္တဲ႔ အလုပ္ေတြကို ေရွာင္ပါ။ေလ်ွာ့ပါ။မေရွာင္ႏိုင္ရင္ ေယာဂက်င့္ပါ။တရားထိုင္ပါ။စိတ္ဖိစီးမႈကိုေလ်ွာ့ခ်ႏိုင္ေအာင္လုပ္ပါ။
(၂)အိပ္ေရးဝေအာင္အိပ္ပါ။အနည္းဆံုး (၆) နာရီကေန (၈)နာရီထိအိပ္ပါ။လူက စိတ္မႀကည္ရတဲ႕ထဲ အိပ္ေရးမဝဘူး ဆိုလို့ကေတာ့ လံုးဝကို ဂေဂ်ာင္ျဖစ္ျပီပဲ။လင္းဆိုကိုယ္ေတြ႕။အလိုလိုဝမ္းနည္းလာတယ္ကြယ္တို့ဘာတို့ဆိုျပီး ဝမ္းနည္းသံသရာေတြကရွည္ေရာ။ျပီးရင္ဂ်ီစိန္တို့ ရစ္စိန္တို့ျဖစ္ေရာ။အိပ္ေရးဝမွစိတ္ႀကည္လင္လန္းဆန္းမွာဆိုေတာ့ ဒီလိုအခ်ိန္ေတြမွာ အိပ္ေရးဝဝအိပ္ဖို့ အရမ္းကိုအေရးႀကီးပါတယ္။
(၃)အာဟာရျပည့္ဝတဲ႔အစာေတြစားပါ။ဒီလိုအခ်ိန္ဟာ အားနည္းတဲ႕အခ်ိန္မို့ အာဟာရျပည့္ဝတဲ႕အစားအစာနဲ႔ လတ္ဆတ္တဲ႕အသီးအႏွံေတြ အသီးအရြက္ေတြကိုမ်ားမ်ားစားေပးရပါမယ္။အဆီမ်ားလြန္းတဲ႔အစားအစာေတြ ေကာ္ဖီျပင္းျပင္းခါးခါးေတြေရွာင္ပါ။ေလ်ွာ့ပါ။ေဆးလိပ္ အရက္ေရွာင္ပါ။ေလ်ွာ့ပါ။ကိုယ့္ကိုကိုယ္အားရွိေစဖို့ဂရုတစိုက္စားပါေနာ္။ေရမ်ားမ်ားေသာက္ပါေနာ္။
(၄)သက္ေတာင့္သက္သာရွိတဲ႕ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ပါ။ၿပင္းထန္တဲ႔ေလ့က်င့္ခန္းမ်ိဳးမဟုတ္ပါဘူးေနာ္။
(၅)ကိုယ့္စိတ္ခံစားမႈေတြကို ကိုယ္ကိုယ္တိုင္ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ဖို့ ခက္ခဲလာျပီဆိုရင္ေတာ့ ယံုႀကည္စိတ္ခ်ရတဲ႔ မိခင္ အေဒၚ မမ ညီမေလး သူငယ္ခ်င္း အစရွိသည္ျဖင့္ ကိုယ့္နားက သူေတြကို ဖြင့္ေျပာတိုင္ပင္ရပါလိမ့္မယ္။သူတို့ဆီက စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ေထာက္ပံ႔မႈ အကူအညီကို ရယူရပါလိမ့္မယ္။လိုအပ္ရင္ ဆရာဝန္ေတြနဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးဖို့ လိုပါလိမ့္မယ္။
(၆)ကိုယ့္ကို ေပ်ာ္ရႊင္ေစတဲ႔အရာေလးေတြ (Happy box) ကို အရင္တည္းက စာရင္းမွတ္ထားျပီး ဒီလိုအခ်ိန္မွာ ကိုယ့္ကိုကိုယ္ေပ်ာ္ေအာင္ထားပါ။
(၇)ကိုယ့္ကိုကို္ယ္အစြမ္းကုန္ျပဳစုယုယေစာင့္ေရွာက္ပါ။ေႏြးေႏြးေထြးေထြးေနပါ။ကိုက္ခဲရင္ အႏၲရာယ္မျဖစ္ေစႏိုင္တဲ႕အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆးကို အႏၲရာယ္မျဖစ္ေလာက္တဲ႕ အတိုင္းအတာထိေသာက္ပါ။ဥပမာ ပါရာစီတေမာ သို့မဟုတ္ Dolfenal or Mefanmaic acid ၁ ျပားကို အစာစားျပီးမွေသာက္ပါ။ကိုယ့္ကိုအရိပ္တႀကည့္ႀကည့္ တယုတယထားျပီး ဂရုစိုက္ပါ။သန့္သန့္ရွင္းရွင္းသပ္သပ္ရပ္ရပ္ေမႊးေမႊးႀကိဳင္ႀကိဳင္နဲ႕ပိုလွေအာင္ေနပါ။
လင္း သိေစခ်င္တာက ဒီလို အခ်ိန္မွာ စိတ္ထိခိုက္လြယ္မႈေတြႀကံုတတ္တယ္ ဆိုတာ ေဟာ္မုန္းအေျပာင္းအလဲေတြေႀကာင့္ျဖစ္တတ္တဲ႔ သဘာဝပဲ။စိတ္အားငယ္မိေလျခင္းဆိုျပီး ရွက္စရာကိစၥမဟုတ္ဘူး ဆိုတာေလး သိေစခ်င္တာပါ။ကိုယ္ယံုႀကည္စိတ္ခ်ရတဲ႕သူကိုရွာျပီး ဖြင့္ဟတိုင္ပင္ေစခ်င္တာပါ။တစ္လတစ္ခါခံစားရတဲ႕ စိတ္ဒုကၡငရဲတြင္းကေန လြတ္ကင္းေစခ်င္တာပါ။
ကိုယ့္စိတ္ကို ေဟာ္မုန္းေတြက ျခယ္လွယ္ေနျပီလို့ ထင္လိုက္တာနဲ႕ ကိုယ့္ကိုဒီလိုစမ္းလို့ဘယ္ရမလဲေလ ဆိုျပီး တန္ျပန္တိုက္ကြက္ေတြနဲ႔ ကိုယ့္ကိုကိုယ္ဆယ္ဆေလာက္ပိုျပီးဂရုစိုက္ေစခ်င္တာပါ။
ေဘးကလူေတြကလည္း ကိုယ့္စိတ္ကေလးေတြ ထိခိုက္အက္ရွလြယ္ေနတာကိုသိရင္ ပိုျပီး နားလည္ပံ႔ပိုးေပးလို့ရတာေပါ့ေနာ္။
ဒီလိုဆို လင္းတို့ပ်ိုပ်ိုေမေတြ လစဥ္ႀကံဳေတြ႕ရတဲ႕ ပ်ိုပ်ိုေမျဖစ္ရျခင္းရဲ့ဝဋ္ဒုကၡတစ္ခုကို ေကာင္းမြန္စြာ ေျဖရွင္းေက်ာ္လႊားႏိုင္မယ္လို့ လင္းယံုႀကည္မိပါတယ္ရွင့္။
အားလံုး စိတ္ေရာ ကိုယ္ပါေပ်ာ္ရႊင္က်န္းမာႀကပါေစရွင္။
P.S ဒီ Post ေလးကို အသံုးဝင္တယ္ထင္လို့ share ခ်င္တယ္ ဆိုရင္လည္း လင္းကို ခြင့္ေတာင္းစရာမလိုဘဲ share လို့ ရပါတယ္ရွင့္။Sharing means loving kindness လို့အျမဲခံယူထားပါတယ္ရွင့္။
ခ်စ္ခင္စြာျဖင့္
လင္း
