17/06/2020
**ပူပြင်းလာသောကမ္ဘာ နဲ့ မပျက်စီးပဲကျန်နေသေးတဲ့ ပလတ်စတစ်တန်ချိန် သန်း 7800**
(unicode)
ပလတ်စတစ်ဆိုတာ လူသားတွေပြုလုပ်ထားတဲ့ဓာတုပစ္စည်းဖြစ်ပြီး သဘာ၀မှာမရှိတဲ့ပုံစံဖြစ်ပါတယ်
ဒါကြောင့် သဘာ၀အလျောက် မပျက်စီးနိုင်ပါဘူး
1930s နှစ်များကစလို့ လူသားတို့ ပလပ်စတစ်ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ကြတာ
ရာစုနှစ်တစ်ခုရှိပါတော့မယ်
ပလပ်စတစ်သည် လူသားတို့အဆင် ပြေမှုအတွက် အထောက်အပံ့များစွာပေးနိုင်သလို (ဥပမာ ဆေးထိုးအပ်,Car, TV ,Aeroplane ) ဆိုးကျိုးများကိုလဲ ပေးလျက်ရှိပါတယ်
ပလတ်စတစ်မရှိခဲ့ရင်
ကျနော်တို့ရဲ ခေတ်မှီတိုးတက်တဲ့ ကမ္ဘာ ရှိလာမှာမဟုတ်သလို
ဈေးသက်သာမှု အလွယ်တကူစွန့်ပစ်မှုတွေကြောင့် ကမ္ဘာကြီး ဟာ
ပလတ်စတစ်အမှိုက်တွေရဲ့ ၀န်ကိုထမ်းနေရပါပြီ။
ထင်သာမြင်သာရှိတဲ့ ပလတ်စတစ်အမှိုက်ဖြစ်တဲ့
ကြွတ်ကြွတ်အိတ်(plastic bag)တွေကို
1965မှာစတင်ထုတ်လုပ်ခဲ့ကြပါတယ်
ဈေးသက်သာမှု သုံးရလွယ်ကူမှုတွေကြောင့်လွယ်လွယ်ကူကူအသုံးပြုလာခဲ့ကြတယ်
တကမ္ဘာလုံးအတိုင်းအတာနေနဲ့ တမိနစ်တိုင်းမှာ "အိတ်တသန်း" နှုန်းနဲ့ အသုံးပြုစွန့်ပစ်နေကြပါတယ်
နှစ်စဉ် လူတွေက ပလတ်စတစ်အမှိုက် တန်ပေါင်း 8သန်းကနေ 12သန်း အထိကို မြစ်တွေချောင်းတွေကနေ တဆင့်သမုဒ္ဒရာထဲသို့စွန့်ပစ်နေကြပါတယ်
အထက်ပါနှုန်းအတိုင်း သွားမယ်ဆိုပါက 2050 ပြည့်နှစ်မှာ
သမုဒ္ဒရာထဲက ငါးအရေအတွက်ထက်
ပလတ်စတစ်အပိုင်းအစ အရေအတွက်က ပိုများလာနိုင်တယ်လို့ ခန့်မှန်းထားကြပါတယ်
သမုဒ္ဒရာထဲက သတ္တဝါ တသိန်းကျော်ဟာ
ပလတ်စတစ်ကြောင့်သေဆုံးနေရသလို
ပင်လယ်ငှက် 90% နှုန်းရဲ့ အစာအိမ်ထဲမှာ
မပျက်စီးနိုင်တဲ့ပလတ်စတစ်အပိုင်းအစတွေရှိနေပါတယ်။
သူတို့ဟာ အစာနဲ့ ပလတ်စတစ်တွေကိုမခွဲခြားနိုင်ခဲ့ပါဘူး။
2018 ခုနစ်က ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ စမ်းသပ်မှုတွေအရ
လူသားတွေရဲ့ မစင် အညစ်အကြေးစွန့်ပစ်မှုထဲမှာ
ပါ ကင်ဆာအပါအ၀င် ရောဂါမျိုးစုံ ဖြစ်စေနိုင်တဲ့ microplastic တွေကိုတွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်
ခင်ဗျားသာ ပင်လယ်စာစားနေတဲ့လူတစ်ယောက်ဆိုရင် ပလတ်စတစ်ဓာတ်(microplastics)တွေက ခင်ဗျားအစာအိမ်ထဲမှာ ရှိနေဖို့များနေပါပြီ
တိူးတက်ပြီးတဲ့နိုင်ငံတွေမှာတော့
များပြားလာတဲ့ ပလတ်စတစ်အမှိုက်တွေအတွက်
အဖြေရှာဖို့ ပြန်လည်အသုံးပြုလို့ရတဲ့ recycle plastic တွေကို 1988ကစလို့ စတင်အသုံးပြုနေကြသလို
သဘာ၀ထွက်ကုန်တွေက ရတဲ့ ပျက်စီးလွယ်တဲ့ Organic plastics တွေကို အသုံးပြုဖို့ကြိုးစားနေကြပါတယ်။
ကျနော်တို့လို ဖွံ့ဖြိုးဆဲ နိုင်ငံတွေမှာတော့
ပလတ်စတစ်အသုံးတွင်ကျယ်လာတာ သိပ်မကြာသေးသလိူ
လိုအပ်ချက်တစ်ခုအနေနဲ့မဖြစ်မနေသုံးစွဲနေရပါတယ်
အသုံးပြုတာနဲ့ အညီ စနစ်တကျစွန့်ပစ်ဖို့နဲ့
မလိုအပ်ပဲ အသုံးမပြုဖို့ စတင်ပြီးတော့စဉ်းစားသင့်နေပြီလို့ ထင်မြင်မိပါတယ်။
အမြောက်အများစတင်ထုတ်လုပ်တဲ့
1955 ကနေ 2015 အတွင်း နှစ်ခြောက်ဆယ်အတွင်းထုတ်လုပ်ခဲ့တဲ့ ပလတ်စတစ်တန်ချိန်
သန်း 7800 ရှိနေပါပြီ
အခုထိလဲ မပျက်စီးပဲ ကျနော် တို့နဲ့အတူ
ရှိနေသေးပါတယ် ။ပလတ်စတစ်ရေသန့်ဗူးတစ်ခု က သဘာ၀အတိုင်းပျက်စီးဖို့ဆို နှစ် 450 ကြာနိုင်သလို ပလတ်စတစ်အိတ်တလုံးပျက်စီးဖို့
ဆယ်နှစ်ကနေ နှစ်နှစ်ဆယ် ထိ ကြာနိုင်တယ် လို့ခန့်မှန်းထားကြပါတယ်။
မီးရှို့ပြီး ဖျက်စီးကြမယ်ဆိုရင်ရော ?
အဲ့လိုဖျက်စီးမယ်ဆိုရင်
ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှုကို ဖြစ်စေတဲ့
ဖန်လုံအိမ် အာနိသင် ဓာတ်ငွေ့ နှစ်ခု ဖြစ်တဲ့
Methane And Ethylene ထွက်လာမှာဖြစ်ပါတယ်
အဲ့ဒါကြောင့်
ကျနော်တို့ အနေနဲ့ ဘာလုပ်သင့်လဲ
လျှော့သုံးဖို့ စဉ်းစားသင့်ပြီလား
ဆက်ပြီး မလိုအပ်ပဲ သုံးနေကြအုံးမှာလား..
comment မှာ၀င်ရောက်ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်.....
**ပူျပင္းလာေသာကမာၻ နဲ႔ မပ်က္စီးပဲက်န္ေနေသးတဲ့ ပလတ္စတစ္တန္ခ်ိန္ သန္း 7800**
(Zawgyi)
ပလတ္စတစ္ဆိုတာ လူေတြျပဳလုပ္ထားတဲ့ဓာတုပစၥည္းျဖစ္ၿပီး သဘာ၀မွာမရွိတဲ့ပုံစံျဖစ္ပါတယ္
ဒါေၾကာင့္ သဘာ၀အေလ်ာက္ မပ်က္စီးႏိုင္ပါဘူး
1930s ႏွစ္မ်ားကစလို႔ လူသားတို႔ ပလပ္စတစ္ကို စတင္အသုံးျပဳခဲ့ၾကတာ
ရာစုႏွစ္တစ္ခုရွိပါေတာ့မယ္
ပလပ္စတစ္သည္ လူသားတို႔အဆင္ ေျပမႈအတြက္ အေထာက္အပံ့မ်ားစြာေပးႏိုင္သလို (ဥပမာ ေဆးထိုးအပ္,Car, TV ,Aeroplane ) ဆိုးက်ိဳးမ်ားကိုလဲ ေပးလ်က္ရွိပါတယ္
ပလတ္စတစ္မရွိခဲ့ရင္
က်ေနာ္တို႔ရဲ ေခတ္မွီတိုးတက္တဲ့ ကမာၻ ရွိလာမွာမဟုတ္သလို
ေဈးသက္သာမႈ အလြယ္တကူစြန႔္ပစ္မႈေတြေၾကာင့္ ကမာၻႀကီး ဟာ
ပလတ္စတစ္အမႈိက္ေတြရဲ႕ ၀န္ကိုထမ္းေနရပါၿပီ။
ထင္သာျမင္သာရွိတဲ့ ပလတ္စတစ္အမႈိက္ျဖစ္တဲ့
ႂကြတ္ႂကြတ္အိတ္(plastic bag)ေတြကို
1965မွာစတင္ထုတ္လုပ္ခဲ့ၾကပါတယ္
ေဈးသက္သာမႈ သုံးရလြယ္ကူမႈေတြေၾကာင့္လြယ္လြယ္ကူကူအသုံးျပဳလာခဲ့ၾကတယ္
တကမာၻလုံးအတိုင္းအတာေနနဲ႔ တမိနစ္တိုင္းမွာ "အိတ္တသန္း" ႏႈန္းနဲ႔ အသုံးျပဳစြန္႔ပစ္ေနၾကပါတယ္
ႏွစ္စဥ္ လူေတြက ပလတ္စတစ္အမႈိက္ တန္ေပါင္း 8သန္းကေန 12သန္း အထိကို ျမစ္ေတြေခ်ာင္းေတြကေန တဆင့္သမုဒၵရာထဲသို႔စြန႔္ပစ္ေနၾကပါတယ္
အထက္ပါႏႈန္းအတိုင္း သြားမယ္ဆိုပါက 2050 ျပည့္ႏွစ္မွာ
သမုဒၵရာထဲက ငါးအေရအတြက္ထက္
ပလတ္စတစ္အပိုင္းအစ အေရအတြက္က ပိုမ်ားလာႏိုင္တယ္လို႔ ခန႔္မွန္းထားၾကပါတယ္
သမုဒၵရာထဲက သတၱဝါ တသိန္းေက်ာ္ဟာ
ပလတ္စတစ္ေၾကာင့္ေသဆုံးေနရသလို
ပင္လယ္ငွက္ 90% ႏႈန္းရဲ႕ အစာအိမ္ထဲမွာ
မပ်က္စီးႏိုင္တဲ့ပလတ္စတစ္အပိုင္းအစေတြရွိေနပါတယ္။
သူတို႔ဟာ အစာနဲ႔ ပလတ္စတစ္ေတြကိုမခြဲျခားႏိုင္ခဲ့ပါဘူး။
2018 ခုနစ္က ျပဳလုပ္ခဲ့တဲ့ စမ္းသပ္မႈေတြအရ
လူသားေတြရဲ႕ မစင္ အညစ္အေၾကးစြန႔္ပစ္မႈထဲမွာ
ပါ ကင္ဆာအပါအ၀င္ ေရာဂါမ်ိဳးစုံ ျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ microplastic ေတြကိုေတြ႕ရွိခဲ့ပါတယ္
ခင္ဗ်ားသာ ပင္လယ္စာစားေနတဲ့လူတစ္ေယာက္ဆိုရင္ ပလတ္စတစ္ဓာတ္(microplastics)ေတြက ခင္ဗ်ားအစာအိမ္ထဲမွာ ရွိေနဖို႔မ်ားေနပါၿပီ
တိူးတက္ၿပီးတဲ့ႏိုင္ငံေတြမွာေတာ့
မ်ားျပားလာတဲ့ ပလတ္စတစ္အမႈိက္ေတြအတြက္
အေျဖရွာဖို႔ ျပန္လည္အသုံးျပဳလို႔ရတဲ့ recycle plastic ေတြကို 1988ကစလို႔ စတင္အသုံးျပဳေနၾကသလို
သဘာ၀ထြက္ကုန္ေတြက ရတဲ့ ပ်က္စီးလြယ္တဲ့ Organic plastics ေတြကို အသုံးျပဳဖို႔ႀကိဳးစားေနၾကပါတယ္။
က်ေနာ္တို႔လို ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲ ႏိုင္ငံေတြမွာေတာ့
ပလတ္စတစ္အသုံးတြင္က်ယ္လာတာ သိပ္မၾကာေသးသလိူ
လိုအပ္ခ်က္တစ္ခုအေနနဲ႔မျဖစ္မေနသုံးစြဲေနရပါတယ္
အသုံးျပဳတာနဲ႔ အညီ စနစ္တက်စြန႔္ပစ္ဖို႔နဲ႔
မလိုအပ္ပဲ အသုံးမျပဳဖို႔ စတင္ၿပီးေတာ့စဥ္းစားသင့္ေနၿပီလို႔ ထင္ျမင္မိပါတယ္။
အေျမာက္အမ်ားစတင္ထုတ္လုပ္တဲ့
1955 ကေန 2015 အတြင္း ႏွစ္ေျခာက္ဆယ္အတြင္းထုတ္လုပ္ခဲ့တဲ့ ပလတ္စတစ္တန္ခ်ိန္
သန္း 7800 ရွိေနပါၿပီ
အခုထိလဲ မပ်က္စီးပဲ က်ေနာ္ တို႔နဲ႔အတူ
ရွိေနေသးပါတယ္ ။ပလတ္စတစ္ေရသန႔္ဗူးတစ္ခု က သဘာ၀အတိုင္းပ်က္စီးဖို႔ဆို ႏွစ္ 450 ၾကာႏိုင္သလို ပလတ္စတစ္အိတ္တလုံးပ်က္စီးဖို႔
ဆယ္ႏွစ္ကေန ႏွစ္ႏွစ္ဆယ္ ထိ ၾကာႏိုင္တယ္ လို႔ခန႔္မွန္းထားၾကပါတယ္။
မီးရႈိ႕ၿပီး ဖ်က္စီးၾကမယ္ဆိုရင္ေရာ ?
အဲ့လိုဖ်က္စီးမယ္ဆိုရင္
ကမာၻႀကီးပူေႏြးလာမႈကို ျဖစ္ေစတဲ့
ဖန္လုံအိမ္ အာနိသင္ ဓာတ္ေငြ႕ ႏွစ္ခု ျဖစ္တဲ့
Methane And Ethylene ထြက္လာမွာျဖစ္ပါတယ္
အဲ့ဒါေၾကာင့္
က်ေနာ္တို႔ အေနနဲ႔ ဘာလုပ္သင့္လဲ
ေလွ်ာ့သုံးဖို႔ စဥ္းစားသင့္ၿပီလား
ဆက္ၿပီး မလိုအပ္ပဲ သုံးေနၾကအုံးမွာလား..
comment မွာ၀င္ေရာက္ေဆြးေႏြးႏိုင္ပါတယ္....
Ref: History 101
A Plastic Ocean
Internet