29/04/2026
. * ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓနေ့ * .
•=========•=========•
၁။ ဂေါတမ ဘုရားရှင်သည် သုမေဓာရှင်ရသေ့ဘဝတွင် ဒီပင်္ကရာ မြတ်စွာဘုရားထံတော်မှ "နောင်သောအခါတွင် ဘုရားစင်စစ် ဧကန်အမှန် ဖြစ်လိမ့်မည်" ဟု နိယတဗျာဒိတ်ကို ရရှိတော်မူခြင်းသည် ကဆုန်လပြည့်နေ့ ဖြစ်ပါတယ်။
၂။ မဟာသက္ကရာဇ် (၆၈) ခု၊ ကဆုန်လပြည့်၊ သောကြာနေ့မှာပင် ဘုရားအလောင်းတော်ကို ဖွားမြင်တော်မူခဲ့ပါသည်။ ဘုရားအလောင်းတော်ကို ဖွားမြင်တော်မူသည်နှင့် တပြိုင်နက် "ယသောဓယာ မင်းသမီး၊ အာနန္ဒာမင်းသား၊ ဆန္ဒအမတ်၊ ကာဠုဒါယီအမတ်၊ ကဏ္ဍကမြင်း၊ ရွှေအိုးကြီး လေးလုံး နှင့် မဟာဗောဓိပင်" ဟူသော ဖွားဖက်တော် ခုနှစ်ဦးတို့သည်လည်း ဖွားမြင်ဖြစ်ပေါ်လာကြပါတယ်။
မဟာဗောဓိပင်သည် မဇ္စျိမဒေသ ဥရုဝေဠတောတွင် ဘုရားရှင်တို့ ပွင့်တော်မူရာ ဗဟိုအချက်အချာ အောင်မြေအရပ်၌ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
၃။ မဟာသက္ကရာဇ် (၁၀၃) ခုနှစ်၊ ကဆုန်လပြည့်နေ့၌ ဘုရားအလောင်းတော်သည် မဟာဗောဓိပင်ရင်း၌ သစ္စာလေးပါးကို ထိုးထွင်းသိမြင်၍ သဗ္ဗညုဘုရားရှင် အဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူခဲ့ပါတယ်။ ထိုမဟာဗောဓိပင်သည် ဘုရားရှင်၏ ဖွားဖက်တော် ခုနှစ်ဦးတွင် တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်သည့်အပြင် ဗောဓိဉာဏ်ကို ရရှိရန် အားထုတ်တော်မူရာ၌ အသုံးပြုတော်မူသော အပင်ဖြစ်၍ "ပရိဘောဂစေတီ"လည်း ထိုက်ပါတယ်။ ထို့ကြောင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် တို့သည် ထိုဗောဓိပင်မှ ပင်ပွားများကို မိမိတို့ နိုင်ငံ၌ စိုက်ပျိုးကိုးကွယ်လေ့ ရှိပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံသည်လည်း ဗုဒ္ဓသာသနာ ရောက်ချိန်ကပင် စတင်၍ ဗောဓိပင်များကို စိုက်ပျိုးကိုးကွယ်ခဲ့ကြပါတယ်။
နွေရာသီ အလယ်ဗဟိုကျသော မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း၏ ကဆုန်လကား နေပူပြင်း လှပါတယ်၊ "တန်ခူးရေကုန် ကဆုန်ရေခမ်း" ဆိုသလို ကဆုန်လတွင် အင်းအိုင်၊ ကန်ချောင်း၊ ရေနုတ်မြောင်းများ ခြောက်ခမ်း၍ ရေပြတ်လေ့ရှိပါတယ်။
ရေပြတ်၍ အပူချိန် ပြင်းခြင်းတို့ကြောင့် အချို့သစ်ပင် ပန်းပင်များ နွမ်းခြောက် ပျက်စီးကြရပါတယ်။ ထိုအချိန်တွင် ရှေးမြန်မာတို့သည် မိမိတို့ အမြတ်တနိုး ကိုးကွယ်ထားကြသည့် "ပရိဘောဂစေတီ"ထိုက်သော မဟာဗောဓိပင်များ ညှိုးနွမ်းပျက်စီးမည်ကို စိုးရိမ်ခဲ့ကြပါတယ်။ ဗောဓိပင်ဆိုတာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ သီဟိုဠ်နိုင်ငံတို့ရှိ မူလဗောဓိပင်တို့မှ ဆင့်ပွါးယူရသော အပင်မျိုးဖြစ်၍ ရှားပါးပင်မျိုးဖြစ်ပါတယ်။
ထို့ကြောင့် ရှေးခေတ် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် မြန်မာတို့သည် ပူပြင်း၍ ရေပြတ်သော ကဆုန်လတွင် "ပရိဘောဂစေတီ"ထိုက်သော ဗောဓိပင်များကို မညှိုးမနွမ်း လန်းဆန်းရှင်သန်စေရန်ဟူသော ဆန္ဒဖြင့် ရေသွန်းလောင်း ပူဇော်ကြခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
၄။ ထို့ပြင် ကဆုန်လပြည့်နေ့မှာပင် ဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်တော် မူခဲ့သောကြောင့် ကဆုန်လပြည့်နေ့ကို "ဗုဒ္ဓနေ့" ဟူ၍၎င်း၊ (ဗျာဒိတ်၊ ဖွားမြင်၊ ဗောဓိပင်၊ စံဝင် နိဗ္ဗာန်နန်း)ဆိုသည်နှင့်အညီ သုံးလောကထွတ်ထား သဗ္ဗညုမြတ်စွာဘုရားနှင့်စပ်၍---
▪️ဗျာဒိတ်ခံယူသောနေ့ ဖြစ်ခြင်း၊
▪️ဖွားမြင်တော်မူသောနေ့ ဖြစ်ခြင်း၊
▪️ဘုရားဖြစ်တော်မူသောနေ့ ဖြစ်ခြင်း၊
▪️ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူသောနေ့ ဖြစ်ခြင်း၊
ဤကဲ့သို့ ထူးခြားချက်လေးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံနေသောကြောင့် ဤနေ့ကို "ကဆုန်လပြည့်ဗုဒ္ဓနေ့" ဟု
အမွှန်းတင် ခေါ်ဆိုကြခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
လင်္ကာ။ ။ { ဖွား,ပွင့်,ဟော,စံ,ဗျာဒိတ်ခံ မှတ်ရန် ဗုဒ္ဓနေ့ }
-------------------------------------------------------------------
"ကဆုန်လပြည့်၏ ထူးခြားချက် (၅) ရပ်"
•~~~~~~~~•~~~~~~~~•
၁။ ဗျာဒိတ်ခံယူသည့်နေ့ = လေးသင်္ချေနှင့်
ကမ္ဘာတစ်သိန်းအစ ကဆုန်လပြည့်နေ့။
၂။ ဘုရားဖွားမြင်သည့်နေ့ = မဟာသက္ကရာဇ် (၆၈)ခု၊
ကဆုန်လပြည့် (သောကြာနေ့)။ (ဘီစီ ၆၂၃)
၃။ ဘုရားဖြစ်သည့်နေ့ = မဟာသက္ကရာဇ် (၁၀၃)ခု၊
ကဆုန်လပြည့် (ဗုဒ္ဓဟူးနေ့)။ (ဘီစီ ၅၈၈)
၄။ ဗုဒ္ဓဝင်အကျဉ်းဟောသည့်နေ့ =
မဟာသက္ကရာဇ် (၁၀၄)ခု၊ ကဆုန်လပြည့်နေ့။ (ဘီစီ ၅၈၇)
၅။ ပရိနိဗ္ဗာန်စံသည့်နေ့ = မဟာသက္ကရာဇ် (၁၄၈)ခု၊
ကဆုန်လပြည့် (အင်္ဂါနေ့)။ (ဘီစီ ၅၄၃)
လင်္ကာ ။ ။ {ဗျာဒိတ်, မွေးဖွား, တရားသိမြင်, ဗောဓိပင်, စံဝင် ပရိနိဗ္ဗာန်}
-------------------------------------------------------------------
ကဆုန်လကို ပုဂံခေတ်က
ကုဆုန်၊ ကူဆုန်၊ ကဆုန်၊ ခူဆုန်၊
ခုဆုန်ဟု အမျိုးမျိုးရေးသား ခေါ်ဝေါ်ခဲ့တာကို
ကျောက်စာများအရ သိရှိရပါတယ်။
ကုဆုန်မှာ မူရင်း ဝေါဟာရဖြစ်ပြီး
ကဆုန်- စသော ကျန်ဝေါဟာရများမှာ
ကုဆုန်မှ ရွှေ့လျားပြောင်းလဲလာသော
ဝေါဟာရများ ဖြစ်ကြပါတယ်။
ကုဆုန်နှင့် ကဆုန်တို့ရှိ
ကု၊ က ပုဒ်တို့မှာ ကုတို့၊ ကုခန်း၊ ကစွန်း၊
ကညို့၊ ကတောက် စသော ဝေါဟာရတို့ရှိ
ကု၊က ပုဒ်တို့ကဲ့သို့ "ရေဟု" အဓိပ္ပါယ်ရပါတယ်။
"စုန်" မှ ဆင်းသက်လာသော "ဆုန်" မှာ
သွန်းခြင်း၊ လောင်းခြင်း၊ ဖျန်းခြင်းလို့ အဓိပ္ပါယ်ရပါတယ်။
"ကဆုန်လ" အဓိပ္ပာယ်ကို
"ရေသွန်းသောလ၊ ရေလောင်းသောလ၊
ရေဖျန်းသောလ" ဟူ၍လည်း
တစ်မျိုး ခေါ်ဆိုကြပြန်ပါသေးသည်။
ကဆုန်လပြည့်နေ့၌
ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် သူတော်စင် အပေါင်းတို့သည် ပရိဘောဂစေတီထိုက်သော မဟာဗောဓိပင်အား
ပန်း၊ ဆီမီး၊ နံ့သာ အစရှိသည်တို့ဖြင့် ပူဇော်ကြပြီး
ဗုဒ္ဓသာသနာတော်မြတ်ကြီး အဓွန့်ရှည်စွာ တည်မြဲပါစေခြင်းအကျိုးငှါ အာရုံပြု၍ ညောင်ရေသွန်းလောင်းခြင်း မင်္ဂလာကို ပြုလုပ် ဆင်နွဲကြခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
Edit. အရှင်ဝိသုတ - { ရေစကြို }
Crd #🙏🙏🙏
Crd
