05/03/2026
ဈေးကျနေတဲ့အရာ
******
ကမ္ဘာ့နိုင်ငံကြီးတွေက စစ်ပွဲတွေ အထိကရုန်းတွေနဲ့မို့ ရွှေဈေး၊ သတ္တုဈေး၊ ရေနံဈေးတွေ တက်နေကြတဲ့အတွက် ဒီအချိန်မှာ ဈေးကျနေတဲ့အရာရောရှိရဲ့လားလို့ မေးတဲ့သူတွေရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့် လက်ရှိကမ္ဘာ့ဈေးကွက်မှာ သိသိသာသာဈေးကျနေတဲ့အရာတစ်ခုအကြောင်းကို ဖော်ပြလိုပါတယ်။ အဲ့ဒါကတော့ သဘာဝစိန် (Natural Diamonds) တွေဖြစ်ပါတယ်။
၂၀၂၂ ခုနှစ်မှာ စံချိန်တင်မြင့်တက်ခဲ့တဲ့ စိန်ဈေးဟာ ၂၀၂၃ ကနေ ၂၀၂၄ အထိ တရိပ်ရိပ်ပြန်ကျလာခဲ့ပြီး အချို့သော အရွယ်အစားနဲ့ အရည်အသွေးတွေမှာဆိုရင် ၂၅% ကနေ ၃၀% ဝန်းကျင်အထိ ဈေးကျသွားတာကို တွေ့ရပါတယ်။
စိန်ဈေး ဘာကြောင့်ကျရသလဲဆိုတဲ့ အဓိကအကြောင်းအရင်း (၄) ချက်ကတော့-
၁။ ဓာတ်ခွဲခန်းထုတ်စိန် (Lab-Grown Diamonds) များ ခေတ်စားလာခြင်း
ဒါက အဓိကအကျဆုံး အကြောင်းအရင်းပါ။ နည်းပညာတိုးတက်လာတာကြောင့် ဓာတ်ခွဲခန်းထဲမှာ သဘာဝစိန်နဲ့ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ၊ ဓာတုဗေဒပိုင်းဆိုင်ရာ တထေရာတည်းတူတဲ့ စိန်တွေကို ထုတ်လုပ်နိုင်လာပါတယ်။
(က)ဈေးနှုန်းကွာခြားချက်:
ဓာတ်ခွဲခန်းထုတ်စိန်တွေဟာ သဘာဝစိန်ထက် ၈၀% ကနေ ၉၀% အထိ ပိုမိုသက်သာပါတယ်။
(ခ) ဝယ်လိုအားပြောင်းလဲမှု:
အထူးသဖြင့် မင်္ဂလာဆောင်လက်စွပ် (Engagement Rings) ဝယ်ယူတဲ့ လူငယ်မျိုးဆက်တွေဟာ ဈေးသက်သာပြီး ပိုကြီးတဲ့စိန်ကို ရနိုင်တဲ့ ဓာတ်ခွဲခန်းထုတ်စိန်တွေကို ပိုမိုရွေးချယ်လာကြပါတယ်။
၂။ ကိုဗစ်အလွန် စားသုံးသူအမူအကျင့် ပြောင်းလဲခြင်း
ကိုဗစ်ကာလ (၂၀၂၁-၂၀၂၂) မှာ လူတွေဟာ ခရီးမသွားရ၊ အပြင်မထွက်ရတဲ့အတွက် ပိုလျှံနေတဲ့ ငွေကြေးတွေကို စိန်နဲ့ လက်ဝတ်ရတနာတွေဝယ်ရာမှာ အသုံးချခဲ့ကြလို့ စိန်ဈေး အဆမတန် တက်ခဲ့ပါတယ်။
လက်ရှိအခြေအနေ: အခုအခါမှာတော့ လူတွေက ပစ္စည်းဝယ်တာထက် ခရီးသွားခြင်း၊ အတွေ့အကြုံသစ်ရှာခြင်း (Experience over Goods) ဘက်ကို ပိုပြီး အသုံးစရိတ် ခွဲဝေလာကြတာကြောင့် စိန်ဝယ်လိုအား ကျဆင်းသွားပါတယ်။
၃။ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး မရေရာမှုများ
နိုင်ငံတကာမှာ ငွေကြေးဖောင်းပွမှု (Inflation) မြင့်မားနေပြီး အတိုးနှုန်းတွေ တက်နေတာကြောင့် လူတွေရဲ့ ဝယ်ယူနိုင်စွမ်းအား (Purchasing Power) ကျဆင်းနေပါတယ်။
(က) အဓိကဈေးကွက်များ:
အထူးသဖြင့် ကမ္ဘာ့ဒုတိယအကြီးဆုံး စိန်ဈေးကွက်ဖြစ်တဲ့ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ စီးပွားရေးနှေးကွေးမှုနဲ့ အိမ်ခြံမြေပြဿနာတွေကြောင့် စိန်ဝယ်လိုအား သိသိသာသာ လျော့နည်းသွားပါတယ်။
(ခ) အမေရိကန်ဈေးကွက်:
အမေရိကန်မှာလည်း စီးပွားရေး မရေရာမှုတွေကြောင့် ဇိမ်ခံပစ္စည်းအသုံးစရိတ်ကို လျှော့ချလာကြပါတယ်။
၄။ စိန်ရိုင်းထုတ်လုပ်မှုနှင့် လက်ကျန်များပြားခြင်း
ဝယ်လိုအား ကျဆင်းနေပေမယ့် စိန်တူးဖော်တဲ့ ကုမ္ပဏီကြီးတွေ (ဥပမာ- De Beers) မှာ စိန်လက်ကျန်တွေ များနေပါတယ်။
ဈေးကွက်ထိန်းညှိမှု: ဈေးနှုန်းထပ်မကျအောင် De Beers ကဲ့သို့ ကုမ္ပဏီကြီးတွေက စိန်ရိုင်းရောင်းချမှုကို ကန့်သတ်တာ၊ ထုတ်လုပ်မှု လျှော့ချတာတွေ လုပ်ဆောင်နေရပါတယ်။ ရုရှား-ယူကရိန်းစစ်ပွဲကြောင့် ရုရှားစိန် (Alrosa) အပေါ် ပိတ်ဆို့မှုတွေ ရှိနေပေမယ့်လည်း ဈေးကွက်အတွင်း ဝယ်လိုအားနည်းနေတာက ပိုမိုသက်ရောက်မှု ရှိနေပါတယ်။
ဒါကြောင့်- စိန်ဈေးကျရခြင်းဟာ စီးပွားရေးအခြေအနေကြောင့်သာမက "ဓာတ်ခွဲခန်းထုတ်စိန်" ဆိုတဲ့ ပြိုင်ဘက်ကောင်း ပေါ်လာတာကြောင့် စိန်လောကရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံ (Industry Structure) တစ်ခုလုံး ပြောင်းလဲသွားတာကြောင့်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအနေနဲ့ ကြည့်မယ်ဆိုရင်တော့ လက်ရှိမှာ သဘာဝစိန်ဈေးကွက်ဟာ စိန်ခေါ်မှုများစွာနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရပါတယ်။
မေတ္တာဖြင့်
ဥက္ကာမြင့်
