10/03/2020
[Unicode]ရေကစားပွဲ
မြန်မာပြည်မှာတော့ နှစ်ဟောင်း ကုန်လို့ နှစ်သစ်ကို ကူးပြောင်းပြန်ပါပြီ။ သကြင်္န်တွင်း တစ်ခုလုံး ရေတွေ ပက်ကြ၊ ရေပက်ခံတွေ ထွက်ကြ၊ တရားဘာဝနာတွေ ပွားများကြ၊ အလှုအတန်းတွေ ပြုလုပ်ကြနဲ့ မြန်မာပြည်သူများ အားလုံး မိမိတို့ နှစ်သက်ရာ နည်းလမ်းများနဲ့ တန်ခူးလရဲ့ သကြင်္န်ပွဲ နေ့ရက်တွေကို ကုန်ဆုံးခဲ့ကြလိမ့်မယ်လို့ ထင်ပါတယ်။ လူတိုင်း တန်ခူးလရဲ့ သကြင်္န်ပွဲတော်ကို နည်းလမ်း အမျိုးမျိုးနဲ့ ဆင်နွှဲကြမှာ ဖြစ်ပေမယ့် လူတိုင်း လူတိုင်းကတော့ ‘တန်ခူးလ’၊ ‘သကြင်္န် ‘ စတဲ့ စကားလုံးတွေရဲ့ အရင်းအမြစ်နဲ့ အဓိပ္ပါယ်ကိုတော့ သိချင်မှ သိကြလိမ့်မယ် ထင်ပါတယ်။ သိတဲ့ လူတွေလည်း ရှိမှာ ဖြစ်ပေမယ့် မသိတဲ့ လူတွေနဲ့ သိချင်တဲ့ လူတွေအတွက် ဒီ ဆောင်းပါးငယ်ကို ရေးရပါတယ်။
တကယ်တော့ တန်ခူးလ၊ အတာသကြင်္န် စတဲ့ ကာလနဲ့ ပွဲတော်တွေဟာ ကျွန်မတို့ မြန်မာလူမျိုး စစ်စစ်တွေရဲ့ ယဉ်ကျေးမှု စစ်စစ် မဟုတ်ပါဘူး။ ရှေးမြန်မာတို့ဟာ အိန္ဒိယနိုင်ငံနဲ့ ဆက်နွယ်မှု များခဲ့တာကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းမှာလည်း အိန္ဒိယနိုင်ငံရဲ့ ဟိန္ဒူလူမျိုးတွေရဲ့ ယဉ်ကျေးမှုတွေ ဝင်ရောက်ခဲ့ပါတယ်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဟာ တည်နေရာ အရ နီးကပ်တာကြောင့် ရာသီ၊ ရေမြေဥတုတွေဟာလည်း အတော်လေး တူညီကြပါတယ်။ ဒါကြောင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှာ ပေါက်ရောက်တဲ့ အပင်တွေဟာ မြန်မာနိုင်ငံကို ရောက်ရှိလာပြီး နောက်မှာလည်း ဆက်လက် ရှင်သန်နိုင်စွမ်း ရှိကြပါတယ်။ ဒီအထဲက အထင်ကရကတော့ ထန်းပင်၊ ပေပင်တွေကို ပြရပါလိမ့်မယ်။ ပညာရှင်တွေကတော့ ထန်းပင်တွေဟာ ခရစ်နှစ် အစောပိုင်းလောက်က စပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံကနေ မြန်မာနိုင်ငံကို ကူးပြောင်းရောက်ရှိလာတယ်လို့ ယူဆကြပါတယ်။ အခု မြန်မာနိုင်ငံမှာ ကျင်းပဆင်နွှဲနေကြတဲ့ တန်ခူးလ အတာသြင်္ကန်ပွဲဟာ ထန်းပင်များနဲ့ သက်ဆိုင်မှု ရှိပါတယ်။
မြန်မာဘာသာရဲ့ “ထန်း”ဆိုတဲ့ ဝေါဟာရဟာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ပါဠိဘာသာရဲ့ “တာလ” ဆိုတဲ့ စကားကနေ ဆင်းသက်လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာရဲ့ လတွေထဲက တန်ခူးလဆိုတာကတော့ ‘ထန်းသီးခူးသည့် လ’(ထန်းခူး=တန်ခူး)လို့ အဓိပ္ပါယ် ရပါတယ်။ ဒါကြောင့် ထန်း(တာလ)ဆိုတဲ့ အပင်ဟာ အိန္ဒိယနိုင်ငံကနေ မြန်မာနိုင်ငံကို ရောက်ရှိလာပြီး၊ ဒီ အပင်ကနေ ဖူးပွင့်တဲ့ အသီးတွေကို ဆွတ်ခူးတဲ့ ကာလရဲ့ နာမည်ဟာ တန်ခူး(ထန်းခူး)လို့ တွင်တာကြောင့် တန်ခူးလဆိုတဲ့ ဒီ ဝေါဟာရမှာကိုပဲ အိန္ဒိယနိုင်ငံရဲ့ အငွေ့အသက်တို့ ပါဝင်နေပါတယ်။
တန်ခူးလမှာ ကျင်းပတဲ့ သကြင်္န်ပွဲတော်ရဲ့ “သကြင်္န်
”ဆိုတဲ့ ဝေါဟာရကတော့ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ပါဠိဘာသာရဲ့ “သင်္ကန္တ”ဆိုတဲ့ ဝေါဟာရကနေ ဆင်းသက်လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပါဠိလိုပဲ ကြည့်ရင်တော့ အသံထွက်ကို ‘သင်ကန်တ’လို့ ထွက်ရမှာ ဖြစ်ပေမယ့် ဒီဝေဟာရကို အသံထွက်တဲ့အခါ အိန္ဒိယနိုင်ငံ သက္ကတဘာသာ(Sanskrit Language)ဖြင့် ရရစ်သံ ထည့်ပြီး အသံထွက်ရတာကြောင့် မြန်မာလိုလည်း သကြင်္န်(သင်းကြန်)လို့ ထွက်ဆိုရခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီ ဝေါဟာရရဲ့ အဓိပ္ပါယ်ကတော့ “ကူးပြောင်းခြင်း(ရွှေ့ပြောင်းခြင်း)”လို့ ဆိုပါတယ်။ ဘာ ကူးပြောင်းတာလဲဆိုရင်တော့ ကောင်းကင်မှာ ရှိတဲ့ နက္ခတ်တာရာတွေဟာ အချိန်ပေါ် မူတည်ပြီး တစ်နှစ်တာအတွင်း ကာလ တစ်ခုကနေ တစ်ခုကို ကူးပြောင်းကြခြင်းကို ဆိုလိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ‘တနင်္ဂနွေဂြိုဟ်မင်းဟာ တစ်ရာသီမှ တစ်ရာသီကို အစဉ်လိုက် ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ခြင်း’ကို ဆိုလိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလို ရွှေ့ပြောင်းခြင်းကိုပဲ “သင်္ကန္တ”လို့ ခေါ်တာဖြစ်ပြီး တစ်နှစ်တာမှာ စုစုပေါင်း လ ၁၂ခု ရှိတာကြောင့် ကျွန်မတို့ဟာ တစ်နှစ်မှာ သကြင်္န် (၁၂)ကြိမ် ရှိတယ်လို့ ဆိုနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ပညာရှင်တို့ဟာ တစ်နှစ်တာရဲ့ ဒီ သကြင်္န် ၁၂ကြိမ်ကို ‘စူဠသကြင်္န်(သကြင်္နငယ်)’နဲ့ ‘မဟာသကြင်္န (သကြင်္န်ကြီး)’ဆိုပြီး ခွဲခြားမှတ်သားကြပါတယ်။ စုစုပေါင်း သကြင်္န် ၁၂ကြိမ်ထဲက ကျန်တဲ့ သကြင်္န် အချိန်အခါတွေကတော့ သာမည ရွှေ့ပြောင်းခြင်းကို ဆောင်တဲ့ အခြား ဂြိုဟ်ငယ်တွေရဲ့ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း ဖြစ်တာကြောင့် သူတို့ကို စူဠသကြင်္န်(သကြင်္န်ငယ်)ကာလလို့ သတ်မှတ်ပါတယ်။ ပြီးတော့ တန်ခူးလမှာ ကျရောက်တဲ့ သကြင်္န်ကသာ တနင်္ဂနွေဂြိုဟ် ရွှေ့ပြောင်းခြင်းဖြစ်တာကြောင့် မဟာသကြင်္န်လို့ သတ်မှတ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် သူ့ကို စံအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး အသိအမှတ်ပြုကြခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီ သကြင်္န် ကူးပြောင်းခြင်းဟာ မိုးနက္ခတ်၊ ရေရာသီ ငါးကြင်းရုပ် အမှတ်အသားရှိတဲ့ မိန်ရာသီကနေ ဆိတ်ရုပ် အမှတ်အသားရှိတဲ့ ပူလောင်တဲ့ မိဿရာသီကို ကူးပြောင်းလာခြင်း ဖြစ်တာကြောင့် သကြင်္န်ရေအေးနဲ့ ဖျန်းပက်ဆီးကြိုခြင်းအားဖြင့် ရေဖျန်းသဘင်(ရေပက်ပွဲ) စတင် ပေါ်ပေါက်လာခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ထန်းတွေ သီးပြီး ထန်းသီးတွေ ခူးတဲ့ ကာလလောက်မှာ ကျရောက်တဲ့ သကြင်္န်ဖြစ်တာကြောင့် ‘တန်ခူးလသကြင်္န်ပွဲ’လို့ ခေါ်ဆိုလာကြခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အခုခေတ်မှာတော့ ဒီ သကြင်္န်ပွဲကို မြန်မာနိုင်ငံတွင်သာမက အိန္ဒိယနိုင်ငံရဲ့ ယဉ်ကျေးမှုတွေကို လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့တဲ့ နိုင်ငံတွေ ဖြစ်တဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ လာအို(လော)နိုင်ငံနဲ့ ကမ္ဗောဒီးယားနိုင်ငံတို့မှာလည်း ကျင်းပဆင်နွှဲလျှက်ရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီနိုင်ငံတွေထဲကမှ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ကျင်းပတဲ့ သကြင်္န်ပွဲတော်ဟာ ပိုမို စည်ကားတယ်လို့ သိရပါတယ်။
ပြီးတော့ အခုခေတ်မှာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ သကြင်္န်ပွဲတော်ရဲ့ ကာလကို ခရစ်နှစ်ရဲ့ ဧပြီလ ၁၃ရက်နေ့ကနေ စတင်တယ်လို့ သတ်မှတ်နေကြပေမယ့် ဒါဟာ အတိအကျ သတ်မှတ်ခြင်းမျိုး မဟုတ်ပါဘူူး။ နောက်ပိုင်း အလေ့အကျင့် ဖြစ်လာတာကြောင့် ခန့်မှန်းခြေ ဧပြီ ၁၃ရက်လောက်လို့ မှတ်မိနားလည်နေကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ လွန်ခဲ့တဲ့ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၀၁ခုနှစ်လောက်မှာ ကျခဲ့တဲ့ သကြင်္န်ကတော့ ခရစ်နှစ်ရဲ့ ဧပြီလ ၁၀ရက်နေ့မှာ ကျခဲ့ပြီး၊ ၁၁၆၂ခုနှစ်လောက်မှာတော့ ဧပြီလ ၁၁ရက်နေ့မှာ ကျခဲ့ပါတယ်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၂၀ပြည့်လောက်ကနေ ၁၃၁၅ခုနှစ်လောက်အထိ အင်္ဂလိပ်နှစ်ရဲ့ ဧပြီလ ၁၂ရက်နေ့နဲ့ တိုက်ခဲ့ပါတယ်။ အခု ကျွန်မတို့ သိနေတဲ့ ဧပြီ ၁၃ရက်နေ့ သကြင်္န်အကြိုနေ့လို့ ဖြစ်လာခဲ့တာတော့ နှစ် ၅၀ကျော်လာခဲ့ပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် မြန်မာခုနှစ်၊ အချိန်တို့နဲ့ တွက်ကြည့်မယ်ဆိုရင်တော့ အနည်းငယ် ကွာဟမှုတွေ ဖြစ်နိုင်ပေမယ့် အခုခေတ်မှာတော့ အမှတ်လွယ်တဲ့ အင်္ဂလိပ်ရက်စွဲနဲ့ ဧပြီ ၁၃ဟာ သကြင်္န် အကြိုလို့ တွက်ကြည့်နားလည်နေကြခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ မဟာသကြင်္န်
ကျမယ့် အချိန်ကို တိတိကျကျ တွက်ချင်ရင်တော့ လွန်ခဲ့တဲ့နှစ် မဟာသကြင်္န် ကျတဲ့ နေ့ရက်အချိန်မှ စပြီး “၃၆၅ရက် ၆နာရီ ၁၂မိနစ် ၃၆စက္ကန့်” စေ့စေ့ ရောက်တဲ့ အချိန်ဟာ လာမယ့် မဟာသကြင်္န် ကျချိန်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အမှတ်လွယ်တဲ့ ခရစ်နှစ် ဧပြီ ၁၃ရက်လို့ တွက်တာထက် ကျွန်မတို့ရဲ့ ဘိုးဘေးဘီဘင်တွေ သတ်မှတ်ခဲ့တဲ့ အချိန်အခါနဲ့ သတ်မှတ်ခြင်းဟာ ပိုမို တိကျပြီး ရှေးထုံးနဲ့ ညီလိမ့်မယ်လို့ ယူဆမိပါတယ်။ ကျွန်မတို့ဟာ ဒီလို အတိအကျ သတ်မှတ်ခြင်း မပြုရင်တောင် ဒီလို အစဉ်အလာနဲ့ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုတွေကို သိရှိထားဖို့ လိုပါတယ်။
သကြင်္န်ပွဲတော်ဟာ မြန်မာပြည်မှာ အေဒီ ၁၁ရာစုရဲ့ ပုဂံခေတ် အစောပိုင်းဖြစ်တဲ့ တော်တော် ရှေးကျစဉ်ကတည်းက ကျင်းပလာခဲ့ဟန် တူပါတယ်။ ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း ပြုစုတဲ့ “မျောက်ဋီကာ ကျမ်းကြီး”မှာ ပုဂံခေတ် တရုတ်ပြေးမင်း(နာရသီဟပတေ့မင်း) လက်ထက်မှာ သကြင်္န်ပွဲတော်ကို ကျင်းပခဲ့တဲ့ အကြောင်းကို လေးချိုးကြီးနဲ့ မှတ်တမ်းတင် ဖော်ပြခဲ့တာကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် သကြင်္န်ပွဲတော်ဟာ မြန်မာနိုင်ငံကို ၁၁ရာစုလောက်ကတည်းက ရောက်နှင့်ခဲ့ပြီး ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို သိနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ၁၁ရာစုမှ အခု ၂၁ရာစုအထိ မြန်မာနိုင်ငံမှာ သကြင်္န်ပွဲတော်ကို နှစ်ပေါင်း တစ်ထောင်ခန့် ကျင်းပလာခဲ့ကြောင်း သိရှိနိုင်ပါတယ်။ အခုလို နှစ်ပေါင်း ကြာမြင့်လာတာနဲ့အမျှ သကြင်္န်ပွဲတော်ရဲ့ မူလ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ အရိပ်အယောင်တို့ဟာလည်း အများကြီး ပြောင်းလဲလာခဲ့ရပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ မူလ အစ သကြင်္န်ပွဲတော်ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ဟာ ပူပြင်းလောင်မြိုက်တဲ့ ကာလကို ကူးပြောင်းလာတဲ့ အခါ သမယမှာ လောကကြီးကို အေးချမ်းစေလိုတဲ့ စိတ်နဲ့ မင်္ဂလာကို အခြေပြုပြီး ရေအေးပက်ဖျန်း ကစားခဲ့ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ရှေးမင်း အဆက်ဆက်တို့ရဲ့ လက်ထက်မှာဆိုရင် အတာရေကို ၃ရက်တာ ကာလအတွင်း မနက်နဲ့ ညနေတို့မှာသာ ရေကြည်ရေအေး အမွှေးနံ့သာတို့နဲ့ ယဉ်ကျေးစွာ ပက်ဖျန်းကစားစေခဲ့တယ်လို့ မှတ်သားရပါတယ်။ အခုခေတ်ရဲ့ သကြင်္န် အရိပ်တို့နဲ့ များစွာ ကွာခြားမှု ရှိတယ်ဆိုတာကို စာဖတ်သူတို့ မျက်စိထဲမှာ မြင်ယောင်စေပြီး ဦးနှောက်ထဲမှာ သုံးသပ်စေချင်မိပါတယ်။ ယဉ်ကျေးစွာ ဖြစ်ထွန်းလာတဲ့ ရိုးရာ တစ်ခုကို ကျွန်မတို့တွေဟာ ယဉ်ကျေးစွာ လက်ဆင့်ကမ်း ထိန်းသိမ်းနေကြပါသေးလား…။ အတာသကြင်္န် ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်၊ အတာသကြင်္န် ကျရောက်တဲ့ အချိန်အခါ၊ အတာသကြင်္န်ကို ဆင်နွှဲကြတဲ့ အရိပ်အယောင်တို့မှာ အညစ်အကြေးတို့ စွန်းထင်ခဲ့ပြီလား ပြန်လည် စဉ်းစားရင်း နောင် လာမယ့် အတာသကြင်္န်
ကို ဘယ်လို ဆင်နွှဲကြမလဲ စဉ်းစားစေချင်မိပါတော့တယ်…။
ချမ်းမြမြသော် (Kyung Hee University, Seoul, South Korea)
မြန်မာသကြင်္န် နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့ အမှတ်တရ ရေးသားပြုစုပါသည်။
[Zawgyi]ေရကစားပြဲ
ျမန္မာျပည္မွာေတာ့ ႏွစ္ေဟာင္း ကုန္လို႔ ႏွစ္သစ္ကို ကူးေျပာင္းျပန္ပါၿပီ။ ၾသကၤန္တြင္း တစ္ခုလုံး ေရေတြ ပက္ၾက၊ ေရပက္ခံေတြ ထြက္ၾက၊ တရားဘာဝနာေတြ ပြားမ်ားၾက၊ အလႈအတန္းေတြ ျပဳလုပ္ၾကနဲ႔ ျမန္မာျပည္သူမ်ား အားလုံး မိမိတို႔ ႏွစ္သက္ရာ နည္းလမ္းမ်ားနဲ႔ တန္ခူးလရဲ႕ ၾသကၤန္ပြဲ ေန႔ရက္ေတြကို ကုန္ဆုံးခဲ့ၾကလိမ့္မယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။ လူတိုင္း တန္ခူးလရဲ႕ ၾသကၤန္ပြဲေတာ္ကို နည္းလမ္း အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ ဆင္ႏႊဲၾကမွာ ျဖစ္ေပမယ့္ လူတိုင္း လူတိုင္းကေတာ့ ‘တန္ခူးလ’၊ ‘ၾသကၤန္ ‘ စတဲ့ စကားလုံးေတြရဲ႕ အရင္းအျမစ္နဲ႔ အဓိပၸါယ္ကိုေတာ့ သိခ်င္မွ သိၾကလိမ့္မယ္ ထင္ပါတယ္။ သိတဲ့ လူေတြလည္း ရွိမွာ ျဖစ္ေပမယ့္ မသိတဲ့ လူေတြနဲ႔ သိခ်င္တဲ့ လူေတြအတြက္ ဒီ ေဆာင္းပါးငယ္ကို ေရးရပါတယ္။
တကယ္ေတာ့ တန္ခူးလ၊ အတာၾသကၤန္ စတဲ့ ကာလနဲ႔ ပြဲေတာ္ေတြဟာ ကြၽန္မတို႔ ျမန္မာလူမ်ိဳး စစ္စစ္ေတြရဲ႕ ယဥ္ေက်းမႈ စစ္စစ္ မဟုတ္ပါဘူး။ ေရွးျမန္မာတို႔ဟာ အိႏၵိယႏိုင္ငံနဲ႔ ဆက္ႏြယ္မႈ မ်ားခဲ့တာေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္းမွာလည္း အိႏၵိယႏိုင္ငံရဲ႕ ဟိႏၵဴလူမ်ိဳးေတြရဲ႕ ယဥ္ေက်းမႈေတြ ဝင္ေရာက္ခဲ့ပါတယ္။ အိႏၵိယႏိုင္ငံနဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ တည္ေနရာ အရ နီးကပ္တာေၾကာင့္ ရာသီ၊ ေရေျမဥတုေတြဟာလည္း အေတာ္ေလး တူညီၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အိႏၵိယႏိုင္ငံမွာ ေပါက္ေရာက္တဲ့ အပင္ေတြဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံကို ေရာက္ရွိလာၿပီး ေနာက္မွာလည္း ဆက္လက္ ရွင္သန္ႏိုင္စြမ္း ရွိၾကပါတယ္။ ဒီအထဲက အထင္ကရကေတာ့ ထန္းပင္၊ ေပပင္ေတြကို ျပရပါလိမ့္မယ္။ ပညာရွင္ေတြကေတာ့ ထန္းပင္ေတြဟာ ခရစ္ႏွစ္ အေစာပိုင္းေလာက္က စၿပီး အိႏၵိယႏိုင္ငံကေန ျမန္မာႏိုင္ငံကို ကူးေျပာင္းေရာက္ရွိလာတယ္လို႔ ယူဆၾကပါတယ္။ အခု ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ က်င္းပဆင္ႏႊဲေနၾကတဲ့ တန္ခူးလ အတာၾသကၤန္ပြဲဟာ ထန္းပင္မ်ားနဲ႔ သက္ဆိုင္မႈ ရွိပါတယ္။
ျမန္မာဘာသာရဲ႕ “ထန္း”ဆိုတဲ့ ေဝါဟာရဟာ အိႏၵိယႏိုင္ငံ ပါဠိဘာသာရဲ႕ “တာလ” ဆိုတဲ့ စကားကေန ဆင္းသက္လာတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာရဲ႕ လေတြထဲက တန္ခူးလဆိုတာကေတာ့ ‘ထန္းသီးခူးသည့္ လ’(ထန္းခူး=တန္ခူး)လို႔ အဓိပၸါယ္ ရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ထန္း(တာလ)ဆိုတဲ့ အပင္ဟာ အိႏၵိယႏိုင္ငံကေန ျမန္မာႏိုင္ငံကို ေရာက္ရွိလာၿပီး၊ ဒီ အပင္ကေန ဖူးပြင့္တဲ့ အသီးေတြကို ဆြတ္ခူးတဲ့ ကာလရဲ႕ နာမည္ဟာ တန္ခူး(ထန္းခူး)လို႔ တြင္တာေၾကာင့္ တန္ခူးလဆိုတဲ့ ဒီ ေဝါဟာရမွာကိုပဲ အိႏၵိယႏိုင္ငံရဲ႕ အေငြ႕အသက္တို႔ ပါဝင္ေနပါတယ္။
တန္ခူးလမွာ က်င္းပတဲ့ ၾသကၤန္ပြဲေတာ္ရဲ႕ “ၾသကၤန္”ဆိုတဲ့ ေဝါဟာရကေတာ့ အိႏၵိယႏိုင္ငံ ပါဠိဘာသာရဲ႕ “သကၤႏၲ”ဆိုတဲ့ ေဝါဟာရကေန ဆင္းသက္လာတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ပါဠိလိုပဲ ၾကည့္ရင္ေတာ့ အသံထြက္ကို ‘သင္ကန္တ’လို႔ ထြက္ရမွာ ျဖစ္ေပမယ့္ ဒီေဝဟာရကို အသံထြက္တဲ့အခါ အိႏၵိယႏိုင္ငံ သကၠတဘာသာ(Sanskrit Language)ျဖင့္ ရရစ္သံ ထည့္ၿပီး အသံထြက္ရတာေၾကာင့္ ျမန္မာလိုလည္း ၾသကၤန္(သင္းၾကန္)လို႔ ထြက္ဆိုရျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီ ေဝါဟာရရဲ႕ အဓိပၸါယ္ကေတာ့ “ကူးေျပာင္းျခင္း(ေ႐ႊ႕ေျပာင္းျခင္း)”လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဘာ ကူးေျပာင္းတာလဲဆိုရင္ေတာ့ ေကာင္းကင္မွာ ရွိတဲ့ နကၡတ္တာရာေတြဟာ အခ်ိန္ေပၚ မူတည္ၿပီး တစ္ႏွစ္တာအတြင္း ကာလ တစ္ခုကေန တစ္ခုကို ကူးေျပာင္းၾကျခင္းကို ဆိုလိုတာ ျဖစ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ‘တနဂၤေႏြၿဂိဳဟ္မင္းဟာ တစ္ရာသီမွ တစ္ရာသီကို အစဥ္လိုက္ ေျပာင္းေ႐ႊ႕လာခဲ့ျခင္း’ကို ဆိုလိုတာ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီလို ေ႐ႊ႕ေျပာင္းျခင္းကိုပဲ “ၾသကၤႏၲ”လို႔ ေခၚတာျဖစ္ၿပီး တစ္ႏွစ္တာမွာ စုစုေပါင္း လ ၁၂ခု ရွိတာေၾကာင့္ ကြၽန္မတို႔ဟာ တစ္ႏွစ္မွာ ၾသကၤန္ (၁၂)ႀကိမ္ ရွိတယ္လို႔ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ပညာရွင္တို႔ဟာ တစ္ႏွစ္တာရဲ႕ ဒီ ၾသကၤန္ ၁၂ႀကိမ္ကို ‘စူဠၾသကၤန္(ၾသကၤန္ငယ္)’နဲ႔ ‘မဟာၾသကၤန္(ၾသကၤန္ႀကီး)’ဆိုၿပီး ခြဲျခားမွတ္သားၾကပါတယ္။ စုစုေပါင္း ၾသကၤန္ ၁၂ႀကိမ္ထဲက က်န္တဲ့ ၾသကၤန္ အခ်ိန္အခါေတြကေတာ့ သာမည ေ႐ႊ႕ေျပာင္းျခင္းကို ေဆာင္တဲ့ အျခား ၿဂိဳဟ္ငယ္ေတြရဲ႕ ေ႐ႊ႕ေျပာင္းျခင္း ျဖစ္တာေၾကာင့္ သူတို႔ကို စူဠၾသကၤန္(ၾသကၤန္ငယ္)ကာလလို႔ သတ္မွတ္ပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ တန္ခူးလမွာ က်ေရာက္တဲ့ ၾသကၤန္ကသာ တနဂၤေႏြၿဂိဳဟ္ ေ႐ႊ႕ေျပာင္းျခင္းျဖစ္တာေၾကာင့္ မဟာၾသကၤန္လို႔ သတ္မွတ္ပါတယ္။
ဒါေၾကာင့္ သူ႔ကို စံအျဖစ္ သတ္မွတ္ၿပီး အသိအမွတ္ျပဳၾကျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီ ၾသကၤန္ ကူးေျပာင္းျခင္းဟာ မိုးနကၡတ္၊ ေရရာသီ ငါးၾကင္း႐ုပ္ အမွတ္အသားရွိတဲ့ မိန္ရာသီကေန ဆိတ္႐ုပ္ အမွတ္အသားရွိတဲ့ ပူေလာင္တဲ့ မိႆရာသီကို ကူးေျပာင္းလာျခင္း ျဖစ္တာေၾကာင့္ ၾသကၤန္ေရေအးနဲ႔ ဖ်န္းပက္ဆီးႀကိဳျခင္းအားျဖင့္ ေရဖ်န္းသဘင္(ေရပက္ပြဲ) စတင္ ေပၚေပါက္လာျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ထန္းေတြ သီးၿပီး ထန္းသီးေတြ ခူးတဲ့ ကာလေလာက္မွာ က်ေရာက္တဲ့ ၾသကၤန္ျဖစ္တာေၾကာင့္ ‘တန္ခူးလၾသကၤန္ပြဲ’လို႔ ေခၚဆိုလာၾကျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အခုေခတ္မွာေတာ့ ဒီ ၾသကၤန္ပြဲကို ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္သာမက အိႏၵိယႏိုင္ငံရဲ႕ ယဥ္ေက်းမႈေတြကို လက္ခံက်င့္သုံးခဲ့တဲ့ ႏိုင္ငံေတြ ျဖစ္တဲ့ ထိုင္းႏိုင္ငံ၊ လာအို(ေလာ)ႏိုင္ငံနဲ႔ ကေမၺာဒီးယားႏိုင္ငံတို႔မွာလည္း က်င္းပဆင္ႏႊဲလွ်က္ရွိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီႏိုင္ငံေတြထဲကမွ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ က်င္းပတဲ့ ၾသကၤန္ပြဲေတာ္ဟာ ပိုမို စည္ကားတယ္လို႔ သိရပါတယ္။
ၿပီးေတာ့ အခုေခတ္မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ၾသကၤန္ပြဲေတာ္ရဲ႕ ကာလကို ခရစ္ႏွစ္ရဲ႕ ဧၿပီလ ၁၃ရက္ေန႔ကေန စတင္တယ္လို႔ သတ္မွတ္ေနၾကေပမယ့္ ဒါဟာ အတိအက် သတ္မွတ္ျခင္းမ်ိဳး မဟုတ္ပါဘူူး။ ေနာက္ပိုင္း အေလ့အက်င့္ ျဖစ္လာတာေၾကာင့္ ခန႔္မွန္းေျခ ဧၿပီ ၁၃ရက္ေလာက္လို႔ မွတ္မိနားလည္ေနၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ ျမန္မာသကၠရာဇ္ ၁၁၀၁ခုႏွစ္ေလာက္မွာ က်ခဲ့တဲ့ ၾသကၤန္ကေတာ့ ခရစ္ႏွစ္ရဲ႕ ဧၿပီလ ၁၀ရက္ေန႔မွာ က်ခဲ့ၿပီး၊ ၁၁၆၂ခုႏွစ္ေလာက္မွာေတာ့ ဧၿပီလ ၁၁ရက္ေန႔မွာ က်ခဲ့ပါတယ္။ ျမန္မာသကၠရာဇ္ ၁၂၂၀ျပည့္ေလာက္ကေန ၁၃၁၅ခုႏွစ္ေလာက္အထိ အဂၤလိပ္ႏွစ္ရဲ႕ ဧၿပီလ ၁၂ရက္ေန႔နဲ႔ တိုက္ခဲ့ပါတယ္။ အခု ကြၽန္မတို႔ သိေနတဲ့ ဧၿပီ ၁၃ရက္ေန႔ ၾသကၤန္အႀကိဳေန႔လို႔ ျဖစ္လာခဲ့တာေတာ့ ႏွစ္ ၅၀ေက်ာ္လာခဲ့ၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ျမန္မာခုႏွစ္၊ အခ်ိန္တို႔နဲ႔ တြက္ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ အနည္းငယ္ ကြာဟမႈေတြ ျဖစ္ႏိုင္ေပမယ့္ အခုေခတ္မွာေတာ့ အမွတ္လြယ္တဲ့ အဂၤလိပ္ရက္စြဲနဲ႔ ဧၿပီ ၁၃ဟာ ၾသကၤန္ အႀကိဳလို႔ တြက္ၾကည့္နားလည္ေနၾကျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ မဟာၾသကၤန္ က်မယ့္ အခ်ိန္ကို တိတိက်က် တြက္ခ်င္ရင္ေတာ့ လြန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္ မဟာၾသကၤန္ က်တဲ့ ေန႔ရက္အခ်ိန္မွ စၿပီး “၃၆၅ရက္ ၆နာရီ ၁၂မိနစ္ ၃၆စကၠန႔္” ေစ့ေစ့ ေရာက္တဲ့ အခ်ိန္ဟာ လာမယ့္ မဟာၾသကၤန္ က်ခ်ိန္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အမွတ္လြယ္တဲ့ ခရစ္ႏွစ္ ဧၿပီ ၁၃ရက္လို႔ တြက္တာထက္ ကြၽန္မတို႔ရဲ႕ ဘိုးေဘးဘီဘင္ေတြ သတ္မွတ္ခဲ့တဲ့ အခ်ိန္အခါနဲ႔ သတ္မွတ္ျခင္းဟာ ပိုမို တိက်ၿပီး ေရွးထုံးနဲ႔ ညီလိမ့္မယ္လို႔ ယူဆမိပါတယ္။ ကြၽန္မတို႔ဟာ ဒီလို အတိအက် သတ္မွတ္ျခင္း မျပဳရင္ေတာင္ ဒီလို အစဥ္အလာနဲ႔ ႐ိုးရာယဥ္ေက်းမႈေတြကို သိရွိထားဖို႔ လိုပါတယ္။
ၾသကၤန္ပြဲေတာ္ဟာ ျမန္မာျပည္မွာ ေအဒီ ၁၁ရာစုရဲ႕ ပုဂံေခတ္ အေစာပိုင္းျဖစ္တဲ့ ေတာ္ေတာ္ ေရွးက်စဥ္ကတည္းက က်င္းပလာခဲ့ဟန္ တူပါတယ္။ ဆရာႀကီး သခင္ကိုယ္ေတာ္မႈိင္း ျပဳစုတဲ့ “ေမ်ာက္ဋီကာ က်မ္းႀကီး”မွာ ပုဂံေခတ္ တ႐ုတ္ေျပးမင္း(နာရသီဟပေတ့မင္း) လက္ထက္မွာ ၾသကၤန္ပြဲေတာ္ကို က်င္းပခဲ့တဲ့ အေၾကာင္းကို ေလးခ်ိဳးႀကီးနဲ႔ မွတ္တမ္းတင္ ေဖာ္ျပခဲ့တာကို ၾကည့္ျခင္းအားျဖင့္ ၾသကၤန္ပြဲေတာ္ဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံကို ၁၁ရာစုေလာက္ကတည္းက ေရာက္ႏွင့္ခဲ့ၿပီး ျဖစ္တယ္ဆိုတာကို သိႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ၁၁ရာစုမွ အခု ၂၁ရာစုအထိ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ၾသကၤန္ပြဲေတာ္ကို ႏွစ္ေပါင္း တစ္ေထာင္ခန႔္ က်င္းပလာခဲ့ေၾကာင္း သိရွိႏိုင္ပါတယ္။ အခုလို ႏွစ္ေပါင္း ၾကာျမင့္လာတာနဲ႔အမွ် ၾသကၤန္ပြဲေတာ္ရဲ႕ မူလ ရည္႐ြယ္ခ်က္နဲ႔ အရိပ္အေယာင္တို႔ဟာလည္း အမ်ားႀကီး ေျပာင္းလဲလာခဲ့ရၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။ မူလ အစ ၾသကၤန္ပြဲေတာ္ရဲ႕ ရည္႐ြယ္ခ်က္ဟာ ပူျပင္းေလာင္ၿမိဳက္တဲ့ ကာလကို ကူးေျပာင္းလာတဲ့ အခါ သမယမွာ ေလာကႀကီးကို ေအးခ်မ္းေစလိုတဲ့ စိတ္နဲ႔ မဂၤလာကို အေျချပဳၿပီး ေရေအးပက္ဖ်န္း ကစားခဲ့ၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေရွးမင္း အဆက္ဆက္တို႔ရဲ႕ လက္ထက္မွာဆိုရင္ အတာေရကို ၃ရက္တာ ကာလအတြင္း မနက္နဲ႔ ညေနတို႔မွာသာ ေရၾကည္ေရေအး အေမႊးနံ႔သာတို႔နဲ႔ ယဥ္ေက်းစြာ ပက္ဖ်န္းကစားေစခဲ့တယ္လို႔ မွတ္သားရပါတယ္။ အခုေခတ္ရဲ႕ ၾသကၤန္ အရိပ္တို႔နဲ႔ မ်ားစြာ ကြာျခားမႈ ရွိတယ္ဆိုတာကို စာဖတ္သူတို႔ မ်က္စိထဲမွာ ျမင္ေယာင္ေစၿပီး ဦးေႏွာက္ထဲမွာ သုံးသပ္ေစခ်င္မိပါတယ္။ ယဥ္ေက်းစြာ ျဖစ္ထြန္းလာတဲ့ ႐ိုးရာ တစ္ခုကို ကြၽန္မတို႔ေတြဟာ ယဥ္ေက်းစြာ လက္ဆင့္ကမ္း ထိန္းသိမ္းေနၾကပါေသးလား…။ အတာၾသကၤန္ရဲ႕ ရည္႐ြယ္ခ်က္၊ အတာၾသကၤန္ က်ေရာက္တဲ့ အခ်ိန္အခါ၊ အတာၾသကၤန္ကို ဆင္ႏႊဲၾကတဲ့ အရိပ္အေယာင္တို႔မွာ အညစ္အေၾကးတို႔ စြန္းထင္ခဲ့ၿပီလား ျပန္လည္ စဥ္းစားရင္း ေနာင္ လာမယ့္ အတာၾသကၤန္ကို ဘယ္လို ဆင္ႏႊဲၾကမလဲ စဥ္းစားေစခ်င္မိပါေတာ့တယ္…။
ခ်မ္းျမျမေသာ္ (Kyung Hee University, Seoul, South Korea)
ျမန္မာၾသကၤန္ ႏွစ္ဆန္းတစ္ရက္ေန႔ အမွတ္တရ ေရးသားျပဳစုပါသည္။
Photo credit to original painter
