02/05/2026
something important for brest feeding
बच्चालाई स्तनपान (Breastfeeding) गराउँदा ध्यान दिनुपर्ने कुराहरू धेरै महत्त्वपूर्ण हुन्छन्, किनकि यसले बच्चाको स्वास्थ्य, वृद्धि र आमाको स्वास्थ्य दुवैमा असर पार्छ।
🍼 1. स्तनपान सुरु गर्ने समय
-बच्चा जन्मिएको १ घण्टा भित्रै स्तनपान सुरु गर्नुपर्छ
-पहिलो आउने पहेंलो दूध (Colostrum) अत्यन्तै पौष्टिक हुन्छ
➡ यसले रोगसँग लड्ने शक्ति (Immunity) बढाउँछ
⏰ 2. कति पटक दूध खुवाउने?
जन्मदेखि ६ महिनासम्म:
-दिनमा ८–१२ पटक (Demand अनुसार)
-बच्चाले रोएपछि मात्र होइन, भोक लागेको संकेत (मुख चलाउने, हात चुस्ने) देख्दा खुवाउनुपर्छ
👶 3. सही Position (अवस्था)
-बच्चाको टाउको र शरीर सिधा हुनुपर्छ
-बच्चाको मुख स्तनको निप्पल मात्र होइन, वरिपरिको भाग (Ar**la) समेत समात्नुपर्छ
-आमालाई पनि आरामदायी अवस्थामा बस्न/सुत्नुपर्छ
✔️ 4. सही Latching (समात्ने तरिका)
-बच्चाको मुख ठूलो गरी खोलिएको हुनुपर्छ
-निप्पल दुख्ने वा चिलाउने भए → गलत latch हुन सक्छ
➡ सही latch भएमा:
-बच्चा आरामले दूध खान्छ
-आमालाई दुखाइ हुँदैन
⏳ 5. एकपटक कति समय खुवाउने?
-एक स्तनबाट १५–२० मिनेट
-अर्को स्तन पनि पालैपालो खुवाउने
➡ अन्तिम दूध (Hindmilk) ले बच्चाको तौल बढाउँछ
🧼 6. सरसफाइ (Hygiene)
-स्तनपान अघि र पछि हात धुनु
-स्तन सफा राख्नु (अत्यधिक साबुन प्रयोग नगर्नु)
-बच्चाको मुख सफा राख्नु
🚫 7. के नदिनु?
६ महिनासम्म:
-पानी पनि दिनु हुँदैन
-मह, घिउ, गाईको दूध आदि नदिनु
➡ केवल आमाको दूध (Exclusive breastfeeding)
8. आमाको खानपान
सन्तुलित आहार:
-दाल, भात, सागसब्जी, फलफूल, दूध
-धेरै पानी पिउनु
-मदिरा, चुरोट, जंक फूडबाट टाढा बस्नु
😴 9. आमाको आराम
-पर्याप्त सुताइ आवश्यक
-तनाव कम गर्नुपर्छ
➡ आमाको स्वास्थ्य राम्रो भए दूध पनि राम्रो बन्छ
⚠️ 10. समस्या आएमा के गर्ने?
-निप्पल दुख्ने, घाउ हुने
-दूध कम आउनु
-बच्चाले दूध राम्रोसँग नखाने
➡ नजिकको स्वास्थ्य संस्था वा स्वास्थ्यकर्मीसँग सल्लाह लिनु
📊 11. बच्चाले पर्याप्त दूध पाइरहेको संकेत
-दिनमा 6–8 पटक पिसाब गर्नु
-तौल बढ्दै जानु
-बच्चा सन्तुष्ट देखिनु
💡 12. स्तनपानका फाइदा
बच्चाका लागि:
-रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढ्छ
-मस्तिष्क विकास राम्रो हुन्छ
-संक्रमण कम हुन्छ
आमाका लागि:
-गर्भाशय छिटो सामान्य हुन्छ
-स्तन क्यान्सरको जोखिम कम हुन्छ
-परिवार नियोजनमा पनि सहयोग (LAM method)
✔️ निष्कर्ष
👉 ६ महिनासम्म केवल स्तनपान र ६ महिना पछि पूरक आहारसँगै २ वर्ष वा त्योभन्दा बढी समयसम्म स्तनपान गराउनु उत्तम हुन्छ।