16/08/2023
W związku z dzisiejszą 80 rocznicą powstania zapraszam do przeczytania tego co napisałem rok temu. :) Za to jutro na stronie jak wszystko dobrze pójdzie pojawi się własny film na ten temat.
Pozdrawiam.
Warsztat Pawła jest z Białegostoku - czas na tekst związany z dzisiejszą datą i miastem...
Dokładnie 79 lat temu wybuchło powstanie w białostockim getcie. Tak ważne dla historii miasta i Polski wydarzenie, a zapomniane...
22 czerwca 1941 roku rozpoczęła się operacja Barbarossa - atak III Rzeszy na ZSRR. Już 27 czerwca wojska niemieckie wkroczyły do Białegostoku który wcześniej był okupowany przez stronę radziecką. Od samego początku przebywania niemieckich żołnierzy na terenie miasta doszło do masowych mordów na ludności żydowskiej. Warto wspomnieć że przed wojną Żydzi stanowili 43% ludności w mieście. W pierwszym miesiącu niemieckiego panowania życie straciło około 5 tysięcy mieszkańców wyznania mojżeszowego. Niemcy zrównali z ziemią żydowską dzielnicę, spalając przy tym około dwa tysiące osób w Wielkiej Synagodze...
Pod koniec lipca 1941 roku utworzono getto. Zamknięto w nim około 50 tysięcy Żydów. Otoczone było murem z trzema strzeżonymi bramami. Część mieszkańców była zatrudniana w warsztatach i małych fabrykach produkujących tkaniny i broń na potrzeby Rzeszy. W lutym, 1943 roku Niemcy przystąpili do akcji wysiedleńczej. Wysiedlono trzecią część mieszkańców.
"Na ulicach zamarło życie, zniknął śmiech i zgiełk"...
Działało już wtedy zbrojne podziemie antyniemieckie w getcie, ale utrzymujący się rozłam struktur podziemnych, brak doświadczenia i planu do działania nie pozwoliły na przeprowadzenie zorganizowanej akcji oporu. Konspiracja została zjednoczona w lipcu, na czele nowej organizacji stanął Mordechaj Tenenbaum. Jego zastępcą został komunista Daniel Moszkowicz. Było w niej od teraz około 200 ludzi, kilkaset sztuk broni palnej i granaty samodzielnej produkcji. Około 150 białostockich Żydów było w oddziałach partyzanckich działających na terenie Puszczy Knyszyńskiej...
Pół roku po pierwszym wysiedleniu Niemcy rozpoczęli likwidację getta. W nocy z 15 na 16 sierpnia otoczyli teren żydowskiej części miasta. Celem powstańców było zrobienie wyłomu w ogrodzeniu getta i ucieczka jak największej liczby osób do Puszczy Knyszyńskiej. Niestety, nie udało się...
Niemcy z doświadczeniem wyniesionym z walki w getcie warszawskim byli dobrze przygotowani. Trudno sobie wyobrazić walkę około 300 słabo uzbrojonych bojowników z kilkutysięczną grupą znakomicie wyposażonych wrogów.
Walka trwała kilka dni. Z dnia na dzień było gorzej gdyż Niemcy odkryli bunkier na ulicy Chmielnej 7. Z czasem jednolity opór powstańców rozbił się na kilka bronionych punktów. Większość walczących zginęła, niewielu z nich przedarło się do lasu...
20 sierpnia Tenenbaum i Moszkowicz widząc że to koniec zginęli samobójczą śmiercią. Pozostałych mieszkańców wywieziono na śmierć do obozów gdzie zostali wymordowani.
Warto pamiętać. Szczególnie mieszkańcy Białegostoku powinni wiedzieć gdzie przepadli tak liczni białostoccy Żydzi...
Pamiętajmy.
