11/04/2025
Hồi nhỏ, mỗi lần đến 30/4, điều duy nhất đọng lại trong tâm trí tôi là: được nghỉ học.
Không cần dậy sớm, không bài kiểm tra, không đồng phục. Chỉ là một ngày “nghỉ lễ” như bao ngày khác.
Mãi đến sau này, khi lớn lên… tôi mới biết có hàng triệu người đã ra đi trong những ngày tháng ấy – và không bao giờ trở về.
Tôi nhớ một tiết học cấp 1, cô giáo hỏi cả lớp:
– “Các con có biết ngày 30/4 là ngày gì không?”
Tôi hồn nhiên giơ tay:
– “Là ngày không phải đi học ạ!”
Cô không trách. Cô chỉ mỉm cười – một nụ cười buồn bã hơn là dịu dàng.
Hôm ấy, cô kể cho chúng tôi nghe về những cuộc hành quân suốt đêm không ánh đèn, những người lính ngã xuống khi tuổi đời còn xanh, về bức thư cuối cùng viết vội trên ba lô, về chiếc xe tăng số 390 húc đổ cánh cổng Dinh Độc Lập, khép lại một thời chia cắt…
Từ những câu chuyện như thế, tôi bắt đầu hiểu:
Chiến tranh không chỉ là lịch sử, mà là những mảnh đời nằm lại phía sau lịch sử.
Hòa bình không chỉ là một khái niệm, mà là cái giá rất đắt mà thế hệ trước đã trả bằng máu, nước mắt, và cả mạng sống của mình.
Ngày ấy, họ ra đi…
Không phải để một thế hệ được nghỉ lễ.
Mà để một dân tộc được thức dậy trong yên bình, không còn còi báo động giữa đêm, không còn những cái ôm tiễn biệt không ngày gặp lại.
30/4 không chỉ là một cột mốc. Nó là nốt lặng trong bản nhạc của dân tộc – trầm sâu, đầy ám ảnh và nhắc nhớ. Rằng tự do chưa bao giờ là điều có sẵn. Và hôm nay, khi chúng ta bước đi trong bình yên, hãy nhớ: có những người đã dừng lại mãi mãi để con đường phía trước được nối dài.
Nếu ai đó hỏi tôi:
“Lý tưởng sống là gì?”
Tôi sẽ chỉ lên lá cờ đỏ đang tung bay giữa bầu trời tháng Tư – và nói: “Lý tưởng… là điều khiến người ta sẵn sàng ra đi, chỉ để người khác được trở về.”
_Coth Pham_