19/05/2022
LÀM GÌ KHI TRẺ NÓI “KHÔNG” – KHỦNG HOẢNG TUỔI LÊN 2
Từ khi Long được 22 tháng, là con bắt đầu nói “Không” với mọi thứ, bây giờ 24 tháng thì câu nói chau chuốt hơn “Không được đâu”, “Không thích đâu”, “Không thích nữa!
Con nói “Không” với hầu hết các tình huống, đánh răng, rửa tay, thay đồ, đi tắm, đi ngủ, đi chơi, ăn cơm, đi học…. Chỉ duy nhất uống sữa, ăn bánh, ăn sữa chua, học bài, đọc truyện là đồng ý ngay. Còn lại là “Say NO”
Qua tìm hiểu thì Nhung biết được, đây là một trong các biểu hiện đặc trưng của Khủng Hoảng Tuổi Lên 2, là thời kì con muốn khẳng định sự độc lập, bảo vệ lãnh thổ, có hành vi thách thức, kiểm tra giới hạn của ba mẹ bằng việc việc nói “Không” với mọi tình huống, có nhiều bé còn thêm biểu hiện đánh, đá, cắn, ăn vạ, bỏ qua các quy tắc đã được bố mẹ đặt ra từ trước.
-------------------------
Ba mẹ nên làm gì khi trẻ nói “KHÔNG”?
Dụ dỗ, nói lời ngon ngọt, đưa ra sự lựa chọn cho trẻ, hay áp chế bắt buộc trẻ phải nghe theo? Đây chắc là những cách phổ biến nhất nhỉ?
Tuy nhiên, ba mẹ có nghĩ đến tình huống, vì quá nhiều lần nói “Không” nhưng vẫn phải làm, con dần hiểu rằng “Không thì không có nghĩa là không”. Con dần mất đi khả năng nói “Không”, khả năng từ chối người khác trong tình huống đúng đắn.
Ví dụ: Người lạ đến rủ con đi chơi, được ba mẹ dặn là không đi, thế là con nói “Không”, nhưng sau đó người lạ nói chơi có nhiều kẹo bánh, có nhiều xe đẹp, đi ngắm chút rồi về, thế nào là ríu rít đi theo. Bởi ở nhà, mẹ thường hay dụ dỗ bé tương tự như vậy.
Ví dụ: Khi trưởng thành, ai đó nhờ 1 việc gì đấy, và con thực sự không thích làm, nhưng lại không có khả năng từ chối, không có thói quen nói “Không”, nên con thường xuyên ôm rắc rối vào mình.
………….
Vậy, ba mẹ cần làm là: Giúp trẻ hiểu được “Không có nghĩa là Không”, làm cách nào để trẻ nói “không” cho đúng tình huống.
---------------------------
Dưới đây là các bước ba mẹ thực hiện:
1. Phớt lờ
Trẻ nói không với mọi tình huống, nên đôi khi từ “không” của trẻ không phải vấn đề lớn. Phớt lờ ở đây không phải là giả bộ không nghe thấy gì.
Sẽ áp dụng đối với các tình huống liên quan đến quy tắc, kế hoạch trong nhà.
Thay vì thẳng thừng nói “Không được” với bé, mắng và ra lệnh. Ba mẹ sẽ nhấn mạnh “Đó là quy tắc trong nhà mình”, “Đây là kế hoạch mỗi ngày trong nhà của chúng ta”, “Đây là việc cả ba mẹ và con đều phải làm trong ngày”
Bình thường, mẹ cũng hãy thường xuyên nhắc đến quy tắc trong nhà, và nhấn mạnh việc mọi thành viên trong gia đình đều phải tuân thủ, bao gồm ba mẹ và cả bé, nói cho trẻ biết trẻ là một phần của gia đình, mỗi gia đình đều có quy tắc riêng, thành viên của gia đình đó sẽ luôn tuân thủ quy tắc ấy, nếu không sẽ có hình phạt phù hợp.
Và ba mẹ phải làm gương cho trẻ về việc tuân thủ quy tắc.
Và một gợi ý hay, hãy làm trước mặt trẻ sau đó hẳn đề nghị trẻ làm, ví dụ mẹ hãy đánh răng trước và cho trẻ thấy mẹ đánh răng, sau đó mẹ nói “Đến lượt con đánh răng rồi đấy”.
2. Trao quyền quyết định
- Ba mẹ hãy đặt câu hỏi lựa chọn để trẻ cảm thấy được tôn trọng:
Con muốn thay đồ hay đánh răng trước?
Con muốn đi dạo hay ở trong nhà?
- Nếu ba mẹ muốn trẻ chọn 1 hành động duy nhất:
Con muốn uống sữa trong ly hay trong bình?
Con muốn đánh răng với mẹ hay với ba?
Con muốn tắm vòi hoa sen hay dùng gáo?
Trẻ sẽ bị phân tán tư tưởng sang việc lựa chọn cách thức mà không thể từ chối nhiệm vụ.
Phương pháp này cực kì hiệu quả luôn nha, với Long, mỗi lần ba mẹ hỏi là anh chàng nghiêm túc suy nghĩ để chọn lựa. Sau đấy thì con vui vẻ làm với quyết định đã chọn của mình.
3. Lời mời hợp tác
- Đề nghị thay vì ra lệnh/yêu cầu:
Lấy cho mẹ cái ly => Long ơi, có thể lấy cho mẹ cái ly không con?
Không được đi chơi => Con có thể ngồi chơi lego cùng mẹ không nhỉ?
- Giải thích cụ thể hành động trẻ phải làm: Trong nhiều trường hợp, trẻ nói “Không” vì yêu cầu của ba mẹ chưa rõ ràng, trẻ không biết làm như nào.
Cất đồ chơi đi con => Long xếp Lego vào hộp nhé, con cất sách lên kệ sách nha.
4. Đưa ra hành động cụ thể cho trẻ thay vì cấm đoán.
Ví dụ: Không được vứt đồ bừa bãi => Chơi lego xong, nhớ cất lego vào hộp con nhé!
5. Hạn chế nói “Không” với trẻ
Đôi khi, trẻ nói "không" vì học được từ phụ huynh hoặc mọi người xung quanh. Vì vậy, bạn chỉ nên nói với trẻ trong những trường hợp bắt buộc, yêu cầu quan trọng.
Ví dụ, nói "không" với việc nghịch dao, lửa trong nhà bếp, nói “không” với ổ điện, nói “không” với người lạ rủ đi chơi,…
Trong những trường hợp khác, phụ huynh nên thay đổi từ ngữ.
Ví dụ, thay vì nói: "Không, con không được xem Tivi", bạn hãy nói: "Giờ chúng ta ăn tối, sau đó cùng nhau xem Tivi nhé”
6. Khuyến khích bày tỏ cảm xúc
Dạy trẻ chia sẻ về cảm xúc hoặc nói rõ những điều không muốn là cách hạn chế các bé nói "Không".
Từ "không" mang nghĩa chống đối lại hàm ý chung chung nên ba mẹ và con cái không thể hiểu rõ ý tưởng của nhau. Ngược lại, việc khuyến khích trẻ chia sẻ cảm xúc giúp hai bên hiểu nhau hơn, từ đó tìm ra phương án phù hợp trong mọi tình huống.
Ví dụ, khi con bạn la hét, nói "Không muốn rời khỏi siêu thị", hãy hỏi con tại sao lại nói không và đợi trẻ giải thích rõ ràng. Trẻ có thể trả lời vì muốn mua kẹo hoặc muốn chơi đồ chơi. Lúc này, bạn nên dạy con nói: "Con không muốn về vì muốn mua kẹo" thay vì chỉ nói "Không". Bạn có thể mua kẹo cho trẻ hoặc giải thích tại sao không được mua. Cách làm này sẽ khiến hai bên đều hài lòng thay vì mang sự bực tức không rõ ràng vì trẻ chỉ phản đối.
7. Khen ngợi
Trẻ em rất thích được khen ngợi hoặc được người lớn đánh giá cao nỗ lực, tính cách của bản thân nên việc di chuyển sự chú ý của các em đến lời khen có thể hạn chế ý kiến trái chiều.
Ví dụ: "Con dọn đồ chơi đi, con bày bừa quá!", trẻ sẽ khó chịu, bực bội vì phải dọn đồ, nhưng vẫn bị nhận xét là bừa bộn. Trẻ sẽ bắt tay vào công việc nếu ba mẹ nói: "Bình thường con rất là chăm chỉ và ngoan ngoãn. Vậy giờ con có thể dọn đồ chơi được không?".
8. Đồng ý với trẻ
Ba mẹ hãy xem xét việc từ chối của con có ảnh hưởng nghiêm trọng không, nếu không thì hãy đồng ý với trẻ. Trẻ sẽ thấy được tôn trọng và trẻ hiểu được “Không có nghĩa là không”
Ví dụ: “Con ăn cà chua nữa nhé, cà chua sẽ giúp con đẹp da lắm đấy”, khi trẻ nói “Không” và mẹ thấy việc từ chối này không sao cả, thì hãy nói “Ok, hôm nay Long không ăn cà chua”
9. Phương pháp “5 phút thủ thỉ" – Phương pháp Shichida
Buổi tối, trước khi con đi ngủ là một thời điểm tuyệt vời để các bà mẹ, các ông bố thể hiện tình cảm với con, đặc biệt khi bạn đã xa con cả một ngày dài, ba mẹ hãy cố gắng dành thời gian buổi tối nằm ru con ngủ, đọc truyện cho con nghe, thì thầm với con những lời yêu thương hay kể chuyện, kể về ước mơ của mình cho con nghe.
Theo nghiên cứu khoa học, lúc trẻ chập chờn vào giấc ngủ, mọi thông tin trẻ nghe sẽ được lưu giữ hoàn toàn vô thức vào não bộ. Vì vậy, khi một đứa trẻ tiếp nhận những lời thủ thỉ lúc chúng vừa ngủ, những lời thủ thỉ này có thể êm ái đi vào tiềm thức của con.
Các nhà giáo dục nổi tiếng của Nhật Bản như Shichida, Ibukai Masaru khuyên rằng cha mẹ hãy ru ngủ cho con bằng bài hát, đọc ehon, trò chuyện hay nói về những gì mình muốn khuyên con... sẽ có hiệu quả rất lớn.
Các bước mà bố mẹ cần thực hiện trong phương pháp này:
1. Thủ thỉ chính
[Tên của bé], bố/mẹ biết hiện giờ con đang ngủ rất ngon, nhưng một phần trong não con vẫn còn thức và lắng nghe những điều bố/mẹ đang nói với con. Và con sẽ nhớ tất cả mọi điều bố/mẹ nói.
2. Thủ thỉ về tình yêu thương
[Tên của bé], bố/mẹ thương con nhiều lắm. Con là một đứa trẻ rất ngoan.
Bởi vì con lúc nào cũng vui vẻ và lễ phép, bố/mẹ thương con rất nhiều.
3. Thủ thỉ về mối liên hệ giữa bố/mẹ và con
Bố/mẹ lúc nào cũng ở bên con nên con sẽ không bao giờ phải cảm thấy cô đơn và lo lắng điều gì hết.
4. Thủ thỉ về sự thay đổi mà bạn mong muốn ở con:
[Tên của bé], con là một thiên tài... Con sẽ có thể tự thay đổi…
5. Cuối cùng, hãy kết luận bằng nêu ra những lợi ích khi con tự thay đổi và nghe lời.
Ví dụ: Một người mẹ mong muốn con của mình sẽ ngoan ngoãn tự giác ngủ trưa. Thực hiện theo các bước của phương pháp trên, mỗi tối trong vòng 5 phút sau khi con vừa ngủ, mẹ sẽ nhẹ nhàng thì thầm vào tai của con mình:
“Su, con yêu của mẹ, con đã ngủ say chưa? Mẹ biết hiện giờ con đang ngủ rất ngon, nhưng một phần trong não con vẫn còn thức và lắng nghe những điều mẹ đang nói. Su là một đứa trẻ luôn vui vẻ, biết vâng lời, là một đứa trẻ ngoan nên bố và mẹ và tất cả mọi người đều rất yêu thương con. Mẹ tự hào về con, con gái yêu ạ. Bố mẹ lúc nào cũng ở bên con nên con sẽ không bao giờ phải cảm thấy cô đơn và lo lắng điều gì hết. Su à, con là một thiên tài nên mẹ tin con có thể tự thay đổi thói quen ngủ của chính con. Con sẽ cảm thấy buồn ngủ sau khi ăn trưa. Khi điều đó xảy ra, con hãy tự vào giường ngay lập tức và con sẽ ngủ rất ngon. Con sẽ thích ngủ trưa rất nhiều, mẹ chắc chắn đấy. Con sẽ cảm thấy thật thoải mái và tốt hơn khi con có một giấc ngủ trưa thật ngon đấy. Con hãy ngủ thật ngoan con nhé.”
Có một số ghi nhớ mà bố mẹ nên nằm lòng khi thực hiện phương pháp này. Trước hết, việc gì cũng cần thời gian, không thể nào ngày một ngày hai mà hiệu quả ngay được, bố mẹ cần kiên nhẫn làm theo đúng các bước trên một cách đều đặn và liên tục (mỗi đêm). Nên nhớ không nói nhiều hơn 4 lời thủ thỉ mỗi lần và mỗi lời thủ thỉ phải hợp lý, thực tế. Hãy kiên nhẫn và điều kì diệu sẽ xảy ra
------------------
Trên đây là các bước để ba mẹ tạo thói quen và thực hiện mỗi ngày với con. Hành trình nào cũng có thử thách và gian nan, có khổ luyện kiên trì mới có trái ngọt về sau. Vậy nên, ba mẹ đừng nóng vội, học cách bình tĩnh và kiểm chế cơn tức giận.
Thay đổi cách nghĩ sang hướng tích cực, thay đổi ngôn từ trong câu nói, sẽ khiến mọi tình huống diễn ra suôn sẽ và không khí gia đình luôn đầy ắp tiếng cười.
Hi vọng, những chia sẻ này sẽ giúp rất nhiều cho ba mẹ. Và chắc chắn rằng, khi ba mẹ áp dụng đúng những bước trên, ba mẹ sẽ thấy “đứa trẻ nào cũng ngoan và thật đáng yêu”.
Trích Lê Hồng Nhung
