10/12/2018
Quy trình công nghệ thuộc da thời hiện đại
Với những kinh nghiệm đúc kết từ xa xưa, con người đã có những quy trình, những công đoạn chuyên nghiệp hơn. Quy trình sản xuất được chia làm 3 phần chính:
Chuẩn bị thuộc Hoàn thiện
1. Chuẩn bị thuộc
Công đoạn này có nhiệm vụ loại bỏ những phần không cần thiết như biểu bì, mô liên kết dưới da…tạo sự liên kết của chất thuộc với sợi collagen trong giai đoạn thuộc.Tất cả nguyên liệu trước khi thuộc phải lựa chọn theo trọng lượng, chủng loại, khối lượng, tính chất riêng,…Các bước trong quá trình chuẩn bị thuộc có thể khác nhau, phụ thuộc vào nguyên liệu, phương pháp bảo quản và mục đích sử dụng da thành phẩmKhâu chuẩn bị bao gồm những công đoạn sau:
+ Hồi tươi
+ Tẩy lông, ngâm vôi
+ Xẻ mỏng
+ Tẩy vôi, làm mềm
Nếu da sử dụng trong công nghiệp, công đoạn làm mềm, axit hoá không thực hiện hoặc thực hiện ở mức độ nhẹ.
a. Hồi tươi
Mục đich: phục hồi lại lượng nước có ở trong da bị mất đi do quá trình bảo quản ( từ 60-70% xuống 35-45% đối với da bảo quản bằng muối và giảm đến 18% đối với da bảo quản phơi khô), đồng thời làm cho cấu trúc sợi trở lại như trạng thái ban đầu.Với da bảo quản bằng phương pháp phơi khô thì hồi tươi sẽ khó khăn hơn phương pháp uớp muối do vậy cần chú ý ngay từ công đoạn bảo quản. Da hồi tươi chủ yếu kiểm tra bằng cảm quản theo kinh nghiệm trong nghề của thợ, đạt yêu cầu khi có độ mềm mại như khi còn tươi. Nhưng nếu kéo dài thời gian hồi tươi sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn hoạt động, da dễ bị tuột lông, mùi hôi khó chịu và có khả năng làm cho một phần collagen trong da bị phân huỷ dẫn đến hỏng da.Công đoạn này cần phải kiểm tra thời gian và nhiệt độ. Các nước châu Âu thường sử dụng nước ở công đoạn này với nhiệt độ là 26-27oC và hoá chất cần thiết để ngăn chăn sự phát triển của vi khuẩn.Ở nước ta khác biệt về khí hậu khá nhiều, do vậy công đoạn hồi tươi khó khăn hơn vì vậy để đảm bảo chất lượng trong hồi tươi phải để nhiệt độ của nước từ 26-270
b. Tẩy lông và ngâm vôi
Mục đích: Tẩy sạch lớp lông, biểu bì, thượng bì và loại bỏ lớp mỡ dưới da. Quá trình này khá phức tạp, hoá chất tẩy lông ngâm vôi có tác dụng phá huỷ lớp chân lông và lớp biểu bì trên mặt da đồng thời làm nở da, nên cần phải có sự kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng hoá chất, nước, nhiệt độ, thời gian.
, nước, nhiệt độ, thời gian.Sự tác động của kiềm làm sạch lông và chân lông là sunfuanatri đóng vai trò quan trọng, pH tẩy chân lông là 12h-13h.Với kỹ thuật thuộc da hiện đại, ngâm vôi được tiến hành trong foulons với vận tốc là 3-4 vòng/phút, thời gian là 12-18 giờ và cần đảo cứ 10 phút/giờ để dung dịch thấm đều vào da.Nước rửa da là nước cứng sẽ tạo trên bề mặt da lớp CaCO3 làm ra thành phẩm có chất lượng kém nên khi rửa cần thêm 0,5% lượng vôi so với lượng da tránh giảm chất lượng da.Tẩy lông và ngâm vôi: Thực hiện trong foulons, trọng lượng nước và hoá chất tính theo lượng da phù hợp, được quay trong thời gian 12h-24h
c. Xẻ mỏng
Quá trình xẻ mỏng được thực hiện trên máy xẻ chuyên dụng cho để cho da có độ dày mỏng đồng đều theo yêu cầu sử dụng.Ví dụ: Da sau khi ngâm vôi có độ dày mặt cật là 4 mm, sau thuộc còn 2,8 mm, sau khi bào là 2,6 mm và đến da hoàn thành độ dày 2,3 mm.
d. Tẩy vôi và làm mềm
Sau khi tẩy lông ngâm vôi, các hoá chất kiềm trong da cần được loại bỏ, nếu không chúng sẽ ảnh hưởng đến chất lượng da thuộc ( thuộc Crôm và kể cả thuộc tanin thảo mộc).Tẩy vôi và làm mềm thường được tiến hành trong foulons, quá trình làm mềm được tiến hành sau khi đã tẩy vôi loại bỏ các hóa chất kiềm trong da, nhằm tăng chất lượng da.Hiện nay thường dùng foulons có tốc độ cao hơn tốc độ thùng quay để hồi tươi và tẩy lông, nhằm nâng cao khả năng tẩy của các tác nhân tẩy. Tuỳ theo mặt hàng, việc tẩy vôi có thể dùng các tác nhân khác nhau.Làm mềm: là tạo cho da có mặt cật nhẵn, loại toàn bộ lớp ghét trên mặt cật. Các tác nhân làm mềm sẽ tác dụng đến các collagen
2. Thuộc da
Thuộc da là quá trình mà qua đó da trần được chuyển hoá thành da thuộc với những đặc tính tối ưu của nó như chịu được nhiệt độ cao, không thối rữa khi tiếp xúc với nước và bất kỳ các môi trường khác, chịu được tác động phá hoại của vi sinh vật và có độ thấu khí cao.
Hóa chất Kali bicrômat: là hóa chất thường dùng để thuộc da K2Cr2O7.
Hiện nay, người ta dùng các tác nhân trung hoà khác nhau, tác dụng nâng kiềm của chúng tăng lên một cách từ từ như: Mentrigan MOG, khoáng đôlômit.
Tiếp theo công đoạn sau, ta cần kiểm tra độ xuyên thấu của axit hoá ,thử nhiệt độ và pH.
Đối với da phèn cần dùng chất chống mốc để phòng mốc, thường dùng 0,3-0,5% Preventol WB.
3. Hoàn thiện da thuộc
Da sau khi thuộc độ ẩm còn rất cao 60-65%, chưa có độ mềm dẻo cần thiết, bề mặt thô và dễ ngấm nước. Vì thế sau khi thuộc nhất thiết phải qua công đoạn chỉnh lý.
Đây là giai đoạn chỉnh sửa da, trau truốt da, để da thành sản phẩm ưng ý, đạt yêu cầu, đúng mục đích sử dụng.
Sau khi hoàn thành các bước thuộc da, da được đưa đến xưởng may gia công và sản xuất ra các sản phẩm giày, thắt lưng, ví, quần áo da, túi da…
